Zwanenwater
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs90Onze eerlijke mening
“ Het Zwanenwater is geen ‘doe-je-het-even’-plek voor een snel wandelingetje. Als je snelheid, gemak of fotogenieke spots zoekt, ga liever naar het Kennemerpark of Overveen aan Zee. Maar als je écht even weg wilt – zonder mensen, zonder geluid, zonder afleiding – dan is dit je plek. Alleen niet als je hoge hakken of een buggy bij je hebt; het terrein is ruig en onverhard. ”
Het Zwanenwater is een verborgen juweeltje in de Kennemerduinen, een smal, kronkelend waterloopje dat zich als een natuurlijke slinger door het duingebied slingert, omringd door riet, wilgen en soms zelfs een enkele zwaan (vandaar de naam). Wat het bijzonder maakt, is dat het een van de weinige plekken in de buurt van Haarlem is waar je echte stilte vindt – geen fietsers, geen wandelaarsmassa’s, alleen het geluid van het water, de wind door het riet en af en toe een vogel die opvliegt. Het pad langs het water is een mix van zanderige duinpaadjes en smalle, begroeide dijkjes, waardoor je het gevoel hebt alsof je in een mini-Drentse toerit belandt, maar dan op 15 minuten van het centrum. De route is kort (zo’n 2,5 km heen en terug) maar intens: je loopt langs oude duinboerderijtjes, verborgen vijvers en soms zelfs een enkele schuilhut uit de Tweede Wereldoorlog, die nu half overwoekerd zijn door braamstruiken. Het is geen ‘instagrammable’ plek met picknicktafels of bankjes – het is puur, ruig en een beetje wild, precies zoals de duinen horen te zijn.
Om er te komen, start je het beste bij parking Duinwater (gratis, maar klein – kom voor 10u ’s ochtends of na 16u ’s middags om een plek te vinden). Vanaf daar loop je via het Duinwaterpad (geel gemarkeerd) richting het noorden, tot je bij een splitsing komt waar een smal zandpad naar links afbuigt – dat is de ingang naar het Zwanenwater. Let op: het pad is niet altijd duidelijk, dus volg de bordjes ‘Zwanenwater’ of gebruik Google Maps (offline kaart) – er is geen mobiel bereik. Onderweg passeer je een paar houten bruggetjes en een oude waterpomp; na ongeveer 1 km bereik je het hoogtepunt: een kleine, halfronde inham waar het water stilstaat en je soms konijnen ziet drinken. Terug ga je dezelfde route, maar je kunt ook via het Duinvispad (blauw gemarkeerd) een alternatieve route nemen, die iets langer is maar langs een paar oude duinputten loopt. Neem altijd water mee – er zijn geen drinkfonteintjes of winkels in de buurt, en in de zomer kan het er snikheet zijn door de windstilte tussen de duinen.
Het beste moment om te gaan is in de vroege ochtend (7-9u) in het voorjaar of najaar, wanneer de lucht koel is en het licht zacht over het water valt. In de zomer (juni-september) is het ’s avonds na 19u magisch – de muggen zijn weg, de zon kleurt de duinen oranje, en je hebt de plek bijna voor jezelf. Winter is ook prachtig, maar alleen als het niet regent of stormt: de duinen zijn dan kaal en mysterieus, en het water in het Zwanenwater kan soms zelfs licht bevriezen aan de randen. Vermijd weekenden in de zomer (juli-augustus) – dan zitten de parkeerplaatsen vol met dagjesmensen uit Amsterdam die ‘even de natuur in’ willen, en het pad voelt dan minder ‘wild’ dan het is. Ga op een doordeweekse dag, en je hebt 90% kans dat je niemand tegenkomt.
Kom voor 9u in de ochtend en loop direct door naar het einde van het pad – bij de kleine inham staat een verborgen bankje (half overgroeid met bramen) waar je ongezien kunt zitten. Als je geluk hebt, zie je ’s ochtends vroeg een vos of een das drinken bij het water.
Neem een kleine schep mee (of een stok) – bij de waterpomp (halverwege het pad) ligt vaak een vergeten fietsband of een oude duikbril half begraven in het zand. Locals noemen het ‘de schatkist van de duinen’; het zijn vooral rommel, maar soms zit er iets bijzonders tussen (vorig jaar vond iemand een oorlogstijds munitiedoos).
Als je in september gaat, zoek naar wilde bramen aan de rechterkant van het pad (na de eerste brug). Ze zijn rijp, zoetzuur en bijna niemand weet dat ze daar groeien – maar pluk voor 10u, want tegen de middag zijn de vogels je voor geweest.
Bij stormweer (windkracht 6+) wordt het water in het Zwanenwater onrustig en klotst het tegen de oevers. Loop dan niet over de houten bruggetjes – die zijn wankel en glad door het opspattende water. Ga in plaats daarvan via het zandpad ernaast, dat iets hoger ligt.
Overdag (voor zonsondergang) is het volkomen veilig – je komt er bijna nooit andere mensen tegen, laat staan enge types. ’s Avonds na 20u is het wel pitchdonker (geen straatverlichting), dus neem een zaklamp mee als je in de schemering gaat. Er zijn geen camera’s of bewaking, maar er is ook niets van waarde om te stelen. Het enige ‘enge’ zijn soms vleermuizen die laag overvliegen, maar die doen niets.
Nee. Het pad is te smal, zanderig en vol wortels – fietsen is verboden en ook gewoon onmogelijk zonder je banden kapot te rijden. Er zijn wel fietsenrekken bij parking Duinwater, maar die zijn bedoeld voor fietsers die naar het Duinvispad of Overveen gaan.
Officieel niet. Het water is ondiep (maximaal 30 cm) en modderig, maar het hoort bij het natuurgebied Kennemerland en zwemmen is verboden. In de praktijk doet niemand er iets van als je even je voeten nat maakt bij de inham – maar ga niet verder dan je knieën, want de bodem is glibberig en vol wier. En was je voeten goed na afloop; het water staat soms stil en kan algen of muggenlarven bevatten.
Nergens. Het dichtstbijzijnde café is De Kluis (15 min lopen, richting Overveen), maar dat is een sportcafé met alleen frisdrank en bitterballen. Als je iets lekkers wilt, neem zelf mee: een thermos met koffie, een broodje of een fles wijn (ja, dat doen locals ook weleens, maar drink niet in het openbaar – het is een natuurgebied, geen picknickplek).
Nee. De dichtstbijzijnde openbare toiletten zijn bij parking Duinwater (gratis, maar vaak vies) of in Overveen (bij strandpaviljoen Zeezucht, betaald: €1,50). Als je echt nodig moet, ga dan 100 meter het bos in – maar neem toiletpapier en een zakje mee (en gooi het niet in de duinen, maar meenemen naar huis).