Waterleiding Sprenkelkanaal
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs78Onze eerlijke mening
“ Dit is geen ‘instagrammable’ hotspot – het is een plek voor mensen die van stilte houden en niet bang zijn voor een beetje modder. Als je op zoek bent naar een hip café of een drukke markt, ga dan liever naar het Grote Markt in Haarlem. Maar als je écht even weg wilt uit de stad, is dit een van de laatste plekken in de buurt waar je nog het gevoel hebt dat je ergens bent – niet ergens tussenin. ”
Het Waterleiding Sprenkelkanaal is een verborgen parel in de Kennemerduinen, waar de Haarlemse waterleiding sinds 1853 zijn water uit de duinen haalt via een ingenieus systeem van houten sluizen en kanalen. Wat het bijzonder maakt, is dat je hier een unieke mix vindt van natuur, techniek en geschiedenis: het is een van de weinige plekken in Nederland waar je nog steeds de oorspronkelijke 19e-eeuwse waterwinning in werking ziet, terwijl je tegelijkertijd door een serene duinvallei loopt met zeldzame planten en dieren. Het gebied is ook een van de laatste plekken waar je echte stilte vindt – geen auto’s, geen massa’s toeristen, alleen het geluid van water dat door de sluizen stroomt en af en toe een vogel die overvliegt.
Om er te komen, rij je vanaf Haarlem (centrum) in ongeveer 20 minuten naar Aerdenhout (volg de borden naar de Duinrandweg). Parkeer je auto bij de parkeerplaats Duinrandweg (gratis, maar klein – kom voor 10:00 uur als je zeker wilt dat er plek is). Vanaf daar loop je 10 minuten over een zanderig pad (goede wandelschoenen aanraden!) naar het Sprenkelkanaal. Onderweg passeer je de Houten Sluis, een van de oudste nog werkende houten sluizen van Nederland. Let op: er zijn geen toiletten of drinkwater op de locatie zelf – neem een flesje water mee. Fietsers kunnen ook via de Duinrandweg komen, maar het laatste stuk is onverhard.
Het beste moment om te gaan is vroeg in de ochtend (7-9 uur) in de lente of herfst, wanneer het licht zacht is en de kans op regen klein. In de zomer kan het drukker zijn met dagjesmensen, maar dan is het ook mooi om de waterleiding in volle actie te zien (het water stroomt harder door de hogere verdamping). Winter is magisch als er vorst is – de sluizen bevriezen soms gedeeltelijk, wat een surrealistisch beeld geeft. Vermijd weekenden in juli/augustus als je rust zoekt; dan is het er weliswaar mooi, maar ook vol met wandelaars en hondenuitlaters.
Kom voor 9:00 uur in de zomer, want dan staat het water in de sluizen het hoogst (de waterleiding pompt ’s nachts het meeste water om). De sluis bij de Houten Dam is dan het spectaculairst.
Neem de linker aftakking bij het bord ‘Sprenkelkanaal’ – daar ligt een verborgen stuk kanaal waar bijna niemand komt, met een kleine houten brug die uitkijkt over het water. Ideaal voor foto’s zonder mensen.
Als je in oktober gaat, zoek naar witte dovenetels langs het pad – die bloeien alleen hier in de duinen en trekken bijzondere vlinders aan.
Parkeer niet bij de Duinrandweg als het regent – het pad wordt dan modderig en je auto kan vast komen te zitten. Gebruik dan de parkeerplaats bij Velserbeekduinen (5 minuten lopen extra, maar betere ondergrond).
Unnamed Road,, Aerdenhout, Nederland
Ja, het is een veilig gebied – je komt vooral wandelaars, vogelaars en af en toe een boswachter tegen. Maar neem je telefoon mee (er is geen bereik in de duinen, maar bij de parkeerplaats wel) en laat iemand weten waar je heen gaat.
Nee, het water in het Sprenkelkanaal is drinkwater en streng beschermd. Bovendien is het vaak koud en ondiep – niet geschikt voor zwemmen. Als je wilt pootjebaden, ga dan naar het Overtoomse Veld (15 minuten rijden) – daar zijn echte plassen.
Ja, honden mogen wel, maar ze moeten aan de lijn in het gebied rond de sluizen (om de vogels niet te storen). Loslopen is alleen toegestaan in de Duinrandweg-zone. Neem een zakje mee – er zijn geen afvalbakken.
Er is geen officiële rondwandeling, maar je kunt een mooie lus maken van 1,5 uur: Start bij de parkeerplaats, loop naar de Houten Sluis, volg het kanaal tot de Witte Sluis, en keer terug via het Duinrandpad. Download de Natuurmonumenten-app voor een kaartje (er zijn geen fysieke borden).
Omdat het water hier ‘gesprenkeld’ wordt – dat wil zeggen: het stroomt in kleine beetjes door de houten sluizen, zodat het zand in de duinen niet wegspoelt. Het is een oud woord voor ‘druppelen’ of ‘langzaam laten lopen’. De techniek komt uit de 19e eeuw en is uniek in Nederland.