Buiten activiteiten
Wandelstartpunt Zee en Havenmuseum
Wandelstartpunt Zee en Havenmuseum
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs74Weersafhankelijk
H
De Haarlemmer's Take
Onze eerlijke mening
“ IJmuiden is geen postkaartstadje – het is ruw, luid en eerlijk, met meer industriële charme dan pittoreske gezelligheid. Als je op zoek bent naar knusse wandelingen met theehuisjes, ga dan naar de Zaanse Schans. Maar als je echt Noord-Holland wilt voelen – zout, staal en geschiedenis – dan is dit je plek. En ja, het ruikt soms naar visafval, maar dat hoort erbij. ”
Over deze activiteit
Het Wandelstartpunt Zee- en Havenmuseum IJmuiden is je poort naar een van de meest dynamische en historisch rijke wandelgebieden van Noord-Holland, waar de ruige kust, het industriële hart van IJmuiden en de stille duinen van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland op elkaar botsen. Wat dit startpunt uniek maakt, is de combinatie van twee werelden: aan de ene kant de bulderende haven met zijn sluizen, visafslag en ferry’s naar Newcastle (ja, je kunt hier letterlijk de geur van zout, diesel en verse haring opsnuiven), en aan de andere kant de vergeten geschiedenis van de Festung IJmuiden – de Duitse Atlantikwall-bunkers die nu half begraven liggen in de duinen. De routes hier zijn geen saaie rondjes, maar verhalen op je voeten: je loopt langs de plek waar het Noordzeekanaal werd gegraven (1865-1876), langs de visafslag waar nog steeds krabben en schol worden aangevoerd, en door duinen waar je opeens op een betonnen anti-tankwal stuit – een grimmig overblijfsel uit de Tweede Wereldoorlog. Plus: de culinaire routes brengen je langs visrestaurants waar je voor €12,50 een bord IJmuider bul (gegrilde haring met uitjes en brood) kunt eten, terwijl je uitkijkt over de haven.
Praktisch gezien is dit startpunt een stuk makkelijker te bereiken dan je denkt. Vanaf Haarlem Centraal neem je de sprinter (lijn 450, richting IJmuiden) – die doet er 20 minuten over (€4,90 enkeltje, of gratis met een OV-chipkaart). Stap uit bij IJmuiden Centrum, loop 5 minuten langs de Havenstraat (vol viskramen en surfschools) en je staat bij het Zee- en Havenmuseum (Kompasstraat 2). Parkeergelegenheid is er ook: de P+R IJmuiden (Kanaalweg 100) is 5 minuten lopen en kost €2,50 per uur (of €7,50 voor de hele dag). Let op: honden zijn niet overal welkom – op de rode en oranje routes mogen ze niet los, op de culinaire routes wel (deels). Neem stevige schoenen mee: de routes zijn voor 30-50% onverhard (grind, zand, duinpaden) en na regen kan het modderig worden. Toiletten en drinkwater vind je bij het museum en bij Visrestaurant De Zeebar (Havenstraat 12), waar je ook je fles kunt vullen.
Het beste moment om hier te wandelen is vroeg in de ochtend (8-10 uur) in de herfst – dan is de lucht fris, de haven nog rustig (de eerste ferry vertrekt om 9:30 uur), en de duinen liggen er goudkleurig bij zonder toeristen. Mijd de zomerweekenden (juli-augustus), want dan is het druk bij de visafslag en staan er rijen bij de ijsjeskar bij de sluizen. In de lente (april-mei) bloeien de duinroosjes en is de kans groot dat je zeehonden ziet bij de Kop van IJmuiden (neem een verrekijker mee!). Winterwandelaars worden beloond met stormachtige luchten en een lege haven – perfect voor foto’s. Pro-tip: Kijk op [Windguru IJmuiden](https://www.windguru.cz) voor de windrichting: bij noordwestenwind ruikt het het sterkst naar zee, bij zuidenwind naar de duinen.
Insider Tips
💡
Kom voor 9 uur op een doordeweekse dag en loop direct de Havenroute (blauw) naar de Kop van de Haven – dan zie je de ferry’s naar Newcastle vertrekken (de eerste om 9:30 uur) en kun je gratis mee kijken bij de visafslag (vragend naar de ‘dagvangst’ levert vaak een verhaal op).
💡
Neem de oranje route naar het Midden-Herenduin, maar loop niet het eerste duinpad links (na 2 km) – dat is een dead end met prikkeldraad. Ga juist rechtsaf bij de oude bunker (herkenbaar aan de graffiti ‘FK IJ 2020’), dan kom je uit bij een verborgen duinpan waar je vaak reigers ziet.
💡
Bij Visrestaurant De Zeebar (Havenstraat 12) bestel je niet de ‘vissoep’, maar vraag om de ‘scholfilet met botersaus’ (€18,50) – die wordt elke ochtend vers geleverd door de vissers en is altijd beter dan wat er op de kaart staat. Zeg dat je komt voor ‘de specialiteit van Jan’ (de kok), dan krijg je er een gratis portie friet bij.
💡
Als je de rode route loopt, stop bij de sluizen en kijk naar beneden – daar ligt een verzonken Duits kanon uit 1943, half begraven in het zand. Het is niet gemarkeerd, maar als je 100 meter voorbij het sluizenhuis gaat en naar links kijkt, zie je het tussen de rotsen steken. (Niet aanraken – het is eigendom van Rijkswaterstaat.)
✓ Perfect voor
- Iedereen die **één dag** wil voelen hoe Noord-Holland **echt** is – geen toeristische rommel, maar havenwerkers, vissers en duingrond.
- Fotografen die **industriële landschappen** willen vastleggen (de sluizen bij zonsopgang, de betonnen wal in de duinen, de ferry’s in de mist).
- Geschiedenisliefhebbers die **sporen van de Atlantikwall** willen zien zonder naar Normandië te hoeven – hier liggen ze nog **onschendbaar** in het landschap.
✗ Skip als
- Gehandicapten met een rolstoel – de routes zijn **onverhard en steil** (behalve het eerste stuk langs de haven).
- Families met **kleine kinderen** die een ‘leuke’ wandeling willen – het is **lang, winderig en saai** voor onder de 10. (Uitzondering: de Havenroute op zondag, als de visafslag open is – dan is het **spektakel** genoeg.)
- Mensen die **rustige bossen** zoeken – dit is **kust, wind en industrie**, geen boswandeling. Als je stilte wil, ga naar het **Duin- en Kruidbergbos** in Overveen.
Praktische informatie
Adres
Kompasstraat 2, 1973 PX IJmuiden, Nederland
Veelgestelde vragen
Kan ik hier **fietsen meenemen** op de wandelroutes?
Ja, maar niet alle routes zijn fietsvriendelijk. De Havenroute (blauw) en het eerste stuk van de rode route zijn verhard, maar vanaf het sluizencomplex wordt het grind en zand – lastig voor citybikes. Mountainbikes kunnen wel, maar let op: honden loslopen is verboden op de rode en oranje routes, dus fietsers moeten hun hond aan de lijn houden. Fietsenrekken zijn aanwezig bij het museum en bij P+R IJmuiden.
Is het **veilig** om alleen te wandelen, ook ’s avonds?
Overdag en in de vroege avond (tot 20 uur) is het veilig – je loopt langs bewoonde gebieden en havenwerkers. Maar na zonsondergang wordt het donker en winderig, en de duinpaden zijn slecht verlicht. Bovendien sluiten de visrestaurants om 22 uur en zijn er geen openbare toiletten meer. Als je per se ’s avonds wil, neem dan een zaklamp en blijf op de Havenroute (blauw) – die is verlicht en er rijden nog havenwerkers rond.
Kan ik **honden mee nemen** op alle routes?
Nee. Op de rode en oranje routes zijn honden verboden (behalve aan de lijn). Op de culinaire routes (IJmuiden en IJmond) mogen honden deels los – maar niet in de duinen (dat is natuurgebied). Controleer altijd de bordjes: bij de Kop van de Haven staat een hondenverbod-bord, en in het Midden-Herenduin ook. Als je je hond meeneemt, neem poepzakjes mee – er zijn geen afvalbakken in de duinen.
Hoe **lang duurt** een wandeling hier gemiddeld?
Dat hangt af van de route: - Havenroute (blauw, 3,6 km): 1 uur (ideaal voor een snelle lunch bij De Zeebar). - Rode route (8,5 km): 2,5 uur (stevig tempo, veel klimmen in de duinen). - Oranje route (6,5 km): 2 uur (deels zand, vermoeiender dan het lijkt). - Culinaire route IJmuiden (14,5 km): 4 uur (met pauzes voor vis en bier). Tip: Neem extra water mee – er zijn geen drinkfonteinen onderweg, alleen bij het museum en in de haven.
Is het **duur** om hier te eten?
Niet als je weet waar je moet zijn. Een vers broodje haring kost €3,50 bij Viswinkel De Smaak (Havenstraat 8), en een portie friet met mayo is €4,50 bij Frituur Het Anker. Als je in een restaurant eet, reken dan op: - Lunch (soep + broodje): €12-15 - Diner (visgerecht + drank): €20-25 Duurste optie: Restaurant De Zeebar (Havenstraat 12) – hier betaal je €22-28 voor een hoofdgerecht, maar de vis is vers en de havenview is top. Goedkoopste optie: Pizzeria Da Salvatore (Havenstraat 15) – daar krijg je een pizza margherita voor €10,50 (maar de vis is er niet vers).