Recreatiegebied De Buitenlanden
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs72Onze eerlijke mening
“ De Buitenlanden is geen Instagram-spot, maar een echte Noord-Hollandse ervaring – als je rust, ruimte en een beetje avontuur zoekt, ben je hier goed. Maar als je verwacht dat er een hippe foodtruck staat of dat het gebied vol zit met toeristen, ga dan liever naar het Kennemerduinen-strand. ”
De Buitenlanden: Haarlems verborgen juweel voor avontuur en rust
Tussen de drukte van Haarlem en de uitgestrektheid van de Kennemerduinen ligt De Buitenlanden, een 1.200 hectare groot recreatiegebied waar je in één dag van zandstrand naar bos, van forten uit de Tweede Wereldoorlog naar uitgestrekte polders kunt fietsen. Wat het bijzonder maakt? Dit is geen overvol park, maar een authentiek stuk Noord-Hollandse cultuur waar je nog steeds boeren tegenkomt die hun koeien hoeden, waar je in de herfst de geur van brandende bladeren ruikt en waar je ’s avonds de lichten van Alkmaar en Haarlem ziet twinkelen vanaf de dijken. Hier vind je forten als Fort bij Velserbeek (een van de best bewaarde uit de Tweede Wereldoorlog, met gratis rondleidingen op zaterdagen) en het Zwaansmeer, waar je in de zomer kunt zwemmen vanaf het zandstrandje bij Recreatiegebied De Zwaan. Het gebied is ook een paradijs voor hondenbezitters – loslopen is toegestaan op bijna alle paden, en er zijn zelfs hondenstranden. Fietsers komen hier voor de lange, slingerende dijkroutes (de Dijkroute Alkmaar-Haarlem is 22 km en loopt langs molens als de De Kat), terwijl wandelaars de natuurpaden door het Saskerlei verkiezen, waar je in het voorjaar de eerste kieviten hoort roepen.
Hoe kom je er en wat moet je weten?
Van Haarlem Centraal pak je fiets OV-fiets 927 (€8,50 per dag, reserveren via [OV-fiets](https://www.ovfiets.nl)) en rijd je in 20 minuten via de Spaarnwouderdijk naar de ingang bij De Zwaan. Als je met de auto komt, parkeer je gratis op Parkeerplaats De Buitenlanden (navigeer naar Beverwijkerweg 194, GPS-coördinaten: 52.5833°N, 4.7500°E). Let op: in het weekend en zomer (juli-augustus) is het drukker, vooral rond het Zwaansmeer en de glijbaan bij Dorregeest (€3,50 per keer). Toiletten en picknicktafels zijn gratis, maar er is geen restaurant – neem je eigen lunch mee of koop iets bij Café-Restaurant De Zwaan (geopend van 10:00–17:00, alleen contant, bekend om hun bitterballen voor €2,50). Fietsen mag overal, maar paarden hebben voorrang op de zandpaden. Vergeet niet je hondenzakjes mee te nemen – boetes zijn €95.
Wanneer ga je en wat trek je aan?
Voorjaar (april-mei) is magisch: de koeien lopen in de wei, de bollenvelden bij Spaarndam (15 min fietsen) staan in bloei, en de forten zijn minder druk. Zomer (juni-augustus) is ideaal voor zwemmen in het Zwaansmeer (water is vaak 18-20°C, maar koud bij wind), maar neem windjacks mee – de dijken zijn blootgesteld. Herfst (september-oktober) is perfect voor fotografie (nevel boven de polders bij zonsopgang) en paddestoelen zoeken (vooral rond Fort bij Velserbeek). Winter (december-februari) is stil en mysterieus: als het gevroren heeft, kun je schaatsen op de sloten (check ijsdikte bij [IJswaterwijzer](https://www.ijswaterwijzer.nl)), en de kerstmarkten in Alkmaar (20 min fietsen) zijn een mooie afsluiter. Tip: Ga voor 9:00 uur of na 16:00 uur om de drukte te vermijden – de meeste dagjesmensen zijn er tussen 11:00 en 15:00.
Kom voor 9:00 uur op een zaterdag in mei en fiets naar Fort bij Velserbeek – dan staat er vaak een vrijwilliger (van Stichting Velser Forten) die je gratis rondleidt door de bunkers (normaal alleen op afspraak). Neem een zaklamp mee, want sommige ruimtes zijn donker.
Bij Café De Zwaan bestel je niet de friet, maar de ‘Buitenlander’-wrap (€6,50) – gevuld met geitenkaas, honing en spek, gemaakt door de boerderij hiernaast. Vraag er een karnemelk bij (€2), die ze zelf maken.
Als je in de herfst gaat, loop voor zonsopgang (rond 7:30 uur) naar het Saskerlei-natuurgebied – daar zie je hertjes drinken bij de sloot. Ga stil en neem een verrekijker mee (of gebruik je telefoon op 10x zoom).
Bij Dorregeest staat een oude melkfabriek (nu een winkel voor fietsaccessoires), maar achter het gebouw is een verborgen zandpad dat leidt naar een klein meer waar bevers leven. Volg het pad tot je een omgevallen boom ziet – daar zit hun dam.
Ja, bij Recreatiegebied De Zwaan is een zandstrandje aan het Zwaansmeer waar je kunt zwemmen (juli-augustus officieel geopend, waterkwaliteit wordt wekelijks getest – in 2023 scoorde het een ‘goed’ (E. coli-waarden onder de 200 per 100 ml). Buurtbewoners zwemmen er het hele jaar, maar in de winter is het koud (10-12°C) en soms winderig. Douches zijn niet aanwezig – neem een handdoek en kleed je om in je auto.
Ja, bij Kanoverhuur Alkmaardermeer (aan de Uitgeesterweg 120, Beverwijk, 10 min fietsen vanaf De Zwaan) kun je kano’s (€15/u), SUP’s (€20/u) of zeilboten (€30/u) huren. Let op: Het meer is windgevoelig – bij windkracht 4+ wordt het gevaarlijk voor beginners. De verhuurder verhuurt geen boten als de wind boven de 5 Bft komt. Reserveer online (via [kanoverhuur.nl](https://www.kanoverhuur.nl)) – in het weekend zijn ze vaak uitverkocht.
Nee, er is geen officiële fietsverhuur in het gebied. Je kunt OV-fietsen huren (€8,50/dag) bij Haarlem Centraal of Alkmaar Station, of neem je eigen fiets mee. Alternatief: Bij Fietsenmakerij De Zwaan (aan de Beverwijkerweg 196) kun je tweewielers huren (€12/u, alleen contant, geen elektrische fietsen). Ze gaan om 17:00 uur dicht en zijn niet geopend op maandagen.
Nee, wildkampen is verboden – het gebied is privé-eigendom (beheer: Recreatieschap Alkmaarder- en Uitgeestermeer). Vuur maken is alleen toegestaan op aangewezen plekken (er zijn 3 picknickplaatsen met vuurkorven, zoals bij Fort bij Velserbeek). Je moet eigen hout meenemen (geen takken van bomen plukken) en het vuur volledig doven voor je weggaat. Straf bij overtreding: €120 boete. Voor officieel kamperen moet je naar Camping De Zwaan (€25/nacht, geen elektriciteit, wel sanitair).
Voor dramatische landschapsfoto’s: Sta om 7:30 uur op de dijk bij Velserbroek (coördinaten: 52.5789°N, 4.7456°E) en fotografeer naar het oosten – dan heb je de opkomende zon achter de molens en de mist boven de polders. Voor close-ups van natuur: Ga naar het Saskerlei-natuurgebied en zoek de wilgenbosjes bij de sloot (er zitten kikkers en libellen in het voorjaar). Voor urbane contrasten: Fiets naar Fort bij Velserbeek en maak foto’s door de schietgaten van het fort – je ziet dan de moderne huizen van Beverwijk op de achtergrond. Tip: Gebruik een polarisatiefilter voor de weerspiegeling in het water.