Buiten activiteiten
Proveniershof
Proveniershof
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
oude-stad
Wegwijs
Wegwijs74Weersafhankelijk
H
De Haarlemmer's Take
Onze eerlijke mening
“ Het Proveniershof is geen ‘doe-mooi-instagramshot’-plek, maar een echte Haarlemse adempauze. Als je rust zoekt, kom dan niet op een zaterdagmiddag—dan is het er voller dan de Grote Markt. En nee, er is geen koffie of eten, dus neem zelf wat mee als je langer blijft. ”
Over deze activiteit
Het Proveniershof is een verborgen juweel midden in de drukke Grote Houtstraat: een 17e-eeuws hofje dat zich verschuilt achter een onopvallende poort, maar waar je opeens in een stille, groene oase belandt. Wat het bijzonder maakt, is dat het geen traditioneel gilde- of kerkhofje is, maar een proveniershuis—een soort oud-Hollandse verzorgingsflat voor arme, zieke of oudere burgers. De naam ‘Proveniershof’ (van proveniers, een oud woord voor ‘provisie’ of ‘onderhoud’) verwijst naar deze geschiedenis. Tegenwoordig is het een rustige binnenplaats met een vijver, bankjes en een paar appartementen, omringd door karakteristieke bakstenen gebouwen. Het is een van de weinige plekken in het centrum waar je even kunt ontsnappen aan de drukte, zonder de stad te hoeven verlaten.
Je vindt het hofje aan de Grote Houtstraat 140, pal tussen de winkels van De Bijenkorf en H&M. De ingang is een smalle, donkergroene poort (let op: niet de grote deuren van het winkelpand ernaast, maar de kleine, onopvallende deur ernaast). Eenmaal binnen loop je over kleine, ongelijke klinkers (pas op met hoge hakken of kinderwagens) en kom je uit op een halfronde binnenplaats met een vijver in het midden. Er zijn geen toiletten in het hofje zelf—de dichtstbijzijnde zijn in De Bijenkorf (gratis, maar soms druk) of in Café de Prinsenhof (betaald, maar netjes). Fietsenstallingen zijn er niet, maar je kunt je fiets vastzetten aan de fietsenrekken op de Grote Houtstraat (let op: die zijn vaak vol na 10 uur). Parkeergelegenheid is schaars—de Binnenhofgarage (5 minuten lopen, €2,50/u) is de beste optie.
Het beste moment om het Proveniershof te bezoeken is vroeg in de ochtend (voor 10 uur) of laat in de middag (na 16 uur), wanneer de toeristenstroom even luwt. In de zomer (juni-augustus) is het ’s ochtends koel en schaduwrijk, maar ’s middags kan het er bloedheet worden (geen bomen, alleen een paar struiken). In de herfst (september-oktober) is het perfect: de bladeren van de struiken kleuren, en de vijver weerspiegelt het goudgele licht. Winter kan ook mooi zijn, vooral als het net gesneeuwd heeft—dan lijkt het hofje op een mini-Venedig. Vermijd woensdagmiddag en zaterdag tussen 12 en 15 uur, dan is het er het drukst met dagjesmensen.
Insider Tips
💡
Kom voor 9 uur ’s ochtends en ga direct naar de linkerhoek van de vijver—daar staat een bankje in de schaduw van de enige grote struik, waar bijna niemand komt. Ideaal voor een boek of een stille koffie uit je thermos.
💡
Als je foto’s wil maken zonder mensen, wacht tot 17:30 uur—dan vertrekken de meeste toeristen en valt het late zonlicht perfect op de gevels. Gebruik een groenfilter (of installeer de app VSCO) om de kleuren van de bakstenen extra te laten uitkomen.
💡
De vijver heeft een verborgen detail: aan de rechterkant, onder het wateroppervlak, liggen een paar grote, gladde keien die eruitzien als mini-eilandjes. Kinderen gooien er soms muntjes in (voor geluk), maar als je voorzichtig bukt, zie je dat er ook kleine visjes zwemmen—vooral in de lente.
💡
In december wordt het hofje soms versierd met oude Haarlemse lantaarns (door de buurtvereniging). Vraag bij Café de Prinsenhof (de deur naast het hofje) of ze dit jaar weer ‘de lichtslingers’ ophangen—die hangen dan ook boven de vijver en maken het hofje ’s avonds magisch (maar alleen als je er voor 20 uur bent).
✓ Perfect voor
- Een **5-minuten-pauze** tussen het winkelen in de Grote Houtstraat en het bezoeken van het Frans Hals Museum (3 minuten lopen).
- Fotografen die **authentieke, niet-toeristische** Haarlemse hoekjes zoeken (zonder selfiesticks en bruidsparen).
- Ouders met **kleine kinderen** die even willen zitten terwijl de kleintjes met steentjes spelen (de vijver is ondiep, maar wel afgesloten met een hekje).
✗ Skip als
- Als je **een lunch of drankje** zoekt—er is geen café, geen kraampje, alleen een vijver en bankjes. De dichtstbijzijnde koffie is bij **Café de Prinsenhof** (duur, maar goed), maar dat is niet *in* het hofje.
- Als je **een groot, open groengebied** verwacht—het is een **kleine binnenplaats** (zo’n 20 bij 15 meter), geen park. Perfect voor even zitten, maar niet voor picknicken of frisbeeën.
- Als je **rolstoelgebonden** bent—de ingang heeft een **drempel van 10 cm** en de klinkers zijn ongelijk. Er is wel een **gladde pad** langs de rechterkant, maar dat is smal.
Praktische informatie
Openingstijden
Wednesday 00:00 - 24:00
Veelgestelde vragen
Is het Proveniershof altijd open? Kan ik er ’s avonds komen?
Ja, het hofje is altijd toegankelijk (24/7), omdat het een openbare ruimte is. ’s Avonds is het er heel stil en donker—er zijn geen straatlantaarns binnen het hofje, alleen het licht van de Grote Houtstraat schijnt erin. Neem een zaklamp mee als je na zonsondergang komt (of gebruik de zaklamp van je telefoon). Let op: de poort gaat automatisch dicht als je hem loslaat, dus hou hem even vast als je naar binnen gaat.
Mag ik in de vijver zwemmen of er muntjes in gooien?
Nee, zwemmen is verboden (de vijver is ondiep, maar modderig en vol algen). Muntjes gooien wordt toleréérd, maar de buurtvereniging haalt ze elke maand weg—dus het heeft weinig zin. Er zitten wel kleine visjes in (vooral in de lente), maar die zijn schuw en komen alleen tevoorschijn als het heel stil is.
Kan ik het hofje huren voor een bruiloft of fotoshoot?
Nee, het hofje is niet te huren—het is eigendom van de Stichting Proveniershof en bedoeld als openbare ruimte. Voor fotoshoots moet je voor 8 uur ’s ochtends komen en toestemming vragen bij Café de Prinsenhof (de deur naast het hofje). Ze vragen geen geld, maar willen wel weten wat je van plan bent (geen drones, geen grote groepen).
Waarom heet het een ‘hofje’ als het geen tuin heeft?
Omdat het een traditioneel Haarlemse hofje is—dat betekent niet per se een tuin, maar een gesloten binnenplaats met woningen eromheen, vaak met een religieuze, sociale of economische achtergrond. Het Proveniershof was oorspronkelijk een proveniershuis (een soort verzorgingstehuis), vandaar de naam. De meeste hofjes in Haarlem hebben wel groen, maar dit is een van de weinige zonder bomen—wel met een vijver en klinkers.
Is er een verband met het ‘Proveniershuis’ in Amsterdam?
Nee, het zijn twee verschillende instellingen. Het Amsterdamse Proveniershuis (aan de Prinsengracht) was een armhuis voor zeelieden en arme burgers, gesticht in 1614. Het Haarlemse Proveniershof was een kleiner, lokaal initiatief voor ouderen en zieken, en bestond tot 1866. De namen komen uit dezelfde tijd (proveniers = mensen die ‘provisie’ ontvingen, oftewel onderhoud), maar er is geen directe link.