Prins Bernhard Bos
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs90Onze eerlijke mening
“ Dit bos is geen Instagram-spot — het is een plek voor mensen die écht willen wandelen, niet voor een foto. Als je glitter en geluiden zoekt, ga naar de Kennemerduinen. Maar als je echte natuur wilt, waar je alleen bent met de wind en de heide, dan is dit ’m. Alleen: als je ergens snel koffie wilt, moet je terug naar de stad. ”
Het Prins Bernhard Bos is Haarlems grootste natuurgebied — een 140 hectare groot stuk wildernis midden in de stad, waar je tussen zandverstuivingen, heidevelden en oude eiken loopt alsof je in de Veluwe bent. Wat het bijzonder maakt? Dit is geen gewoon bos: het is een levend laboratorium van natuurherstel. Hier zie je hoe de gemeente en Natuurmonumenten de natuur actief laten terugkeren — met zandverstuivingen die opzettelijk worden bijgehouden, heide die in brand wordt gestoken (ja, echt!) om te gedijen, en zeldzame vogels als de nachtzwaluw en de boomleeuwerik die hier broeden. Het bos is ook een tijdcapsule: loop langs de oude Hofwijckseweg en je ziet de restanten van middeleeuwse akkers en paden die al eeuwen bestaan. Perfect voor wandelaars die even willen ontsnappen aan de stad, maar zonder de drukte van de Kennemerduinen.
Je komt er via twee hoofdroutes: fiets of te voet. Vanaf het Spaarne (bij de Grote Markt) is het 15 minuten fietsen via de Schoterweg (volg de bordjes "Prins Bernhard Bos"), of 25 minuten lopen via de Hofwijckseweg (start bij de Hofwijck-molen). Parkeer je auto bij parkeerplaats De Venne (€2,50/uur, gratis na 17:00) of parkeerplaats Heemstede (€1,50/uur, rustiger). Let op: het bos heeft geen asfaltpaden — je loopt op zand, grind en gras. Er zijn geen toiletten in het bos zelf, maar wel bij De Venne (open 8:00–18:00) en Hofwijck (open 9:00–17:00). Fietsenrekken vind je bij alle ingangen, maar ze zitten vaak vol in het weekend. Neem altijd water mee — er zijn geen drinkfonteinen.
Het beste moment? Vroeg in de ochtend (voor 10:00) in de herfst — dan is het bos stil, de heide bloeit paars en je hebt de zandverstuivingen voor jezelf. In de zomer (juni–augustus) is het ’s avonds (na 19:00) magisch: de muggen zijn weg, de vogels zingen en de zon zet de heide in brand. Winter (december–februari) is kaal maar mooi: de bomen zijn bedekt met rijp en je ziet sporen van reeën en vossen in het zand. Vermijd het bos in mei — dan is het drassig van de regen en wemelt het van de muggen. Weekdagen zijn altijd rustiger dan weekends, maar op zondagochtend (8:00–10:00) zie je de echte Haarlemmers: oudere wandelaars met verrekijkers en honden die de paden kennen als hun broekzak.
Kom voor 9:00 uur in de herfst en loop naar de zuidelijke zandverstuiving (bij coördinaat 52.3601°N, 4.6201°E) — daar zie je sperweren jagen op muizen, en in de ochtendzon lijkt het bos uit een schilderij van Mondriaan.
Neem de ongemarkeerde zandpad achter Hofwijck (richting noorden, tussen de dennen) — dat loopt langs een oude ijzerertsmijn uit de 19e eeuw. Zoek naar de overblijfselen van de groeve: een halvemaanvormige kuil vol mos, waar vroeger kinderen speelden.
In de zomer, pak een deken en ga na 20:30 uur bij de grote eik (bij de splitsing van het hoofdpad, 5 minuten vanaf De Venne) zitten. De muggen zijn weg, en je hoort de nachtzwaluwen tsjirpen alsof het krekels zijn — een geluid dat je nergens anders in Haarlem hoort.
Als je honden hebt, ga voor 8:00 uur of na 17:00 uur — dan zijn de andere hondenbezitters (met hun loslopende golden retrievers) weg, en kun je je hond echt loslaten op de heide. Let op: honden moeten aangelijnd blijven bij de zandverstuivingen (bordjes staan er).
Nee. Het dichtstbijzijnde is Café de Venne (5 minuten lopen vanaf parkeerplaats De Venne, open 10:00–17:00, geen warme maaltijden, alleen broodjes en koffie voor €3–5). Voor een echte lunch moet je terug naar Haarlem (probeer Café de Bonte Hond op 10 minuten fietsen).
Ja, maar alleen op de gemarkeerde paden. Mountainbikes mogen niet het zand op (dat beschadigt de natuur). De beste route is het hoofdpad (10 km lus) of het Hofwijck-rondje (5 km). Let op: in de zomer is het hoofdpad vaak modderig na regen — dan is het beter om te lopen.
Officieel niet, maar er zijn twee plekken waar locals gaan: (1) Bij de grote eik (zie insider tip 3) — een open plek met zon en schaduw. (2) Op de noordelijke heide (coördinaat 52.3650°N, 4.6180°E), waar je uitkijkt over de hele vallei. Neem altijd je afval mee — er zijn geen prullenbakken.
Ja, maar het is donker. Er zijn geen straatlantaarns, en je telefoonlamp is vaak niet genoeg — neem een echte zaklamp mee. De paden zijn duidelijk, maar in de winter liggen er soms takken. Vermijd het bos als het hevig geregend heeft — dan worden de zandpaden glibberig. Overvallen of criminaliteit komen niet voor.
Technisch gezien wel, maar niet aan te raden. Het bos is geen officiële plukplek, en veel paddenstoelen zijn giftig. Als je het toch doet: blijf ver weg van de zandverstuivingen (de grond is daar te droog voor paddenstoelen) en pluk alleen bij de dennenbomen in het noorden. Weet waar je mee bezig bent — vergiftigingen komen voor!