
Park Zwaanshoek
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs70Onze eerlijke mening
“ Park Zwaanshoek is geen ‘wow’-plek voor Instagram, maar wel een eerlijke ontsnapping als je even weg wilt uit de drukte. Als je rust, natuur en geen mensenmassa’s zoekt, is dit je spot. Maar verwacht geen hippe foodtrucks of speeltuinen – het is puur ouderwets Haarlemse groen.”
Park Zwaanshoek is een verborgen juweel in Haarlem-Noord, waar de stad overgaat in de Kennemerduinen zonder dat je het doorhebt. Dit 12 hectare grote park is een natuurlijk labyrint van zandpaden, grasvelden en waterpartijen, ontworpen door de beroemde landschapsarchitect Mien Ruys in de jaren '60. Wat het bijzonder maakt? Het is Haarlem’s best bewaarde geheim – geen toeristenmassa’s, maar wel een mix van rustieke picknickplekken, een verborgen vijver met eenden en waterhoentjes, en in de herfst een explosie van herfstkleuren die je nergens anders in de stad zo intens ziet. De combinatie van zandgrond, gras en enkele verharde paden maakt het ideaal voor wandelaars, hardlopers en mensen die even willen ontsnappen aan het stadslawaai. En dan is er nog de Zwaanshoekmolen – een kleine, maar charmante korenmolen die je vanaf het park kunt zien en die in de zomer soms open is voor bezichtigingen.
Je komt er het makkelijkst vanaf het station Haarlem Spaarnwoude (10 minuten lopen via de Spaarnwouderstraat – volg de bordjes naar het park) of met de fiets via de Nieuwe Schotweg (15 minuten vanaf het centrum). Er is gratis parkeergelegenheid aan de Zwaanshoekweg (100 plekken, vaak vol in het weekend), maar als je met de auto komt, wees vroeg (voor 10u) of ga voor de kleinere parkeerplaats bij de molen (20 plekken, minder bekend). Het park zelf heeft geen toiletten, maar in de buurt vind je openbare toiletten bij het station Spaarnwoude (5 minuten lopen). Fietsenrekken zijn er wel, maar ze zitten vaak vol – sluit je fiets aan de paal bij de ingang (naast de grote eik). Het terrein is grotendeels zand en gras, dus kom niet met hoge hakken of een buggy met kleine wielen. De paden zijn breed en goed begaanbaar, maar na regen kan het glibberig zijn.
Het beste moment om te gaan is vroeg in de ochtend (8-10u) in de herfst – dan is het park leeg, de lucht is fris en de bomen staan in vuur en vlam. In de zomeravonden (na 19u) is het ook magisch, vooral als de zon ondergaat boven de vijver. Winter is stil en mysterieus, met vorstpatronen op de vijver en soms ijs (als het koud genoeg is). Mijd de zondagmiddag (12-16u) – dan is het druk met gezinnen en hondenuitlaters, en de parkeerplaatsen zijn vol. Als je fotograaf bent, kom in oktober voor de gouden uurtjes (rond 17u) – de reflectie in het water is dan perfect.
Kom voor 9u op een doordeweekse ochtend en loop naar het noordoostelijke hoekje van het park – daar staat een verborgen bankje tussen de wilgen, waar je altijd alleen zit met uitzicht op de vijver. De eenden komen dan vaak vlakbij eten.
In de herfst (september-oktober) pluk je wilde kastanjes onder de grote paardenkastanje bij de ingang – maar alleen op maandagochtend, want dan liggen ze nog op de grond en zijn ze niet al door honden vertrapt.
Als je hardloopt, doe de ‘Zwaanshoek-rondje’: start bij de molen, loop via het zandpad naar de vijver, volg het water tot het bruggetje, en ga dan terug via het grasveld. 1,8 km precies, en je loopt nooit twee keer hetzelfde pad omdat het terrein zo onregelmatig is.
Bij regen wordt het park magisch – de vijver wordt een spiegel en de lucht ruikt naar nat zand. Neem laarzen en loop naar het verlaten botenhuisje (aan de oostkant, half verborgen achter riet), waar soms wilde eenden hun nesten hebben.
Ja, er is één officiële ingang aan de Zwaanshoekweg (naast de grote eik), maar het park is open veld – je kunt ook via het zandpad vanaf de Spaarnwouderstraat (bij het station) naar binnen. De meeste mensen komen via de hoofdingang, maar als je fiets hebt, is de route via de Spaarnwouderstraat korter.
Nee, er is geen fietsverhuur in het park. De dichtstbijzijnde verhuur is bij Black Bikes Haarlem (Stationplein 10, 10 minuten fietsen) of Fietsenmakerij de Fietsenfabriek (Kleine Houtstraat 22). Als je openbaar vervoer neemt, kun je je fiets meenemen in de trein (tot Spaarnwoude) of huren bij het station Haarlem Spaarnwoude (automaten van OV-fiets).
Overdag en in de vroege avond (tot 20u) is het volkomen veilig – er lopen altijd wandelaars, hardlopers en hondenuitlaters. Na 21u wordt het stiller, maar het is nog steeds geen gevaarlijke plek – het is gewoon een donker, stil park. Als je je ongemakkelijk voelt, blijf op de verharde paden (bij de vijver) en neem een zaklamp mee. Er zijn geen straatlantaarns, maar de maan verlicht het zand goed.
Officieel mag je niet vissen in de vijver (het is een natuurvijver zonder visstand), maar soms staan er hobbyvissers bij de oever. Als je het toch probeert, doe het voor 9u of na 18u – dan zijn ze er meestal niet. De vijver is klein (50m breed) en ondiep, dus verwacht geen grote vangst. Er zitten vooral karpers en kleine baarsjes, maar het is niet de bedoeling.
Nee, er zijn geen officiële rondleidingen, maar je kunt zelf op ontdekkingstocht gaan. De Zwaanshoekmolen (aan de overkant van de weg) heeft soms open dagen (meestal in de zomer, check hun [Facebook-pagina](https://www.facebook.com/zwaanshoekmolen)), waar je meer hoort over de geschiedenis. Ook de informatiebordjes in het park vertellen iets over de ontwerper Mien Ruys en de natuurlijke waterhuishouding. Voor diepergaande verhalen, vraag in Café de Prins (Grote Houtstraat 45) naar de oude plattegronden van Haarlem-Noord – daar hebben ze soms historische kaarten waar het park op staat.