Nationaal Landschap Arkemheen Eemland
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs69Onze eerlijke mening
“ Dit is geen plek voor mensen die snel verveeld zijn of een ‘instagrammable’ hotspot zoeken. Als je ruimte wilt – echte, ongerepte ruimte – dan is dit het. Maar als je verwacht dat er een café, een speeltuin of een bezienswaardigheid is, ga dan liever naar de Kennemerduinen. Hier is het leeg op een manier die niet iedereen prettig vindt. ”
Nationaal Landschap Arkemheen-Eemland is een van de weinige plekken in Nederland waar je nog echt ruimte voelt – 12.000 hectare aan open veenweiden, kronkelende sloten en een verkavelingspatroon dat al sinds de middeleeuwen onveranderd lijkt. Dit is geen gewoon wandelgebied, maar een levend museum van landschap en cultuur: je loopt over de ruggen van oude turfvaarten, ziet schapen grazen op de es (die typische Hollandse grasheuveltjes), en als je geluk hebt, hoor je het klokken van de koeien in de verte. Het bijzondere? Hier is de tijd stil blijven staan – geen hoogbouw, geen drukte, alleen maar horizon, wind en het geluid van je eigen voetstappen op zandpaden. Het gebied is ook een hotspot voor vogelaars: in de lente zie je grutto’s en kieviten, en in de herfst trekken duizenden ganzen over. En dan is er nog de Eem, die hier breed en traag door het landschap slingert – perfect voor een spontane picknick aan het water.
Hoe kom je er? Vanaf Haarlem is het een makkelijke rit: pak de N244 richting Assendelft (ongeveer 20 minuten met de auto) en parkeer bij Zeedijk 6 (gratis parkeerplaats, groot genoeg voor 50 auto’s, maar op zondagen kan het druk zijn). Als je met het ov komt: neem bus 110 (richting Hilversum) en stap uit bij halte Assendelft, Zeedijk (15 minuten lopen naar het startpunt van de routes). Fietsers kunnen via de Eemroute (asfalt, goed onderhouden) of de Veenweidenroute (zandpaden, iets uitdagender) komen – beide starten bij het VVV-kantoor in Assendelft (fietsenstalling aanwezig, €1,50 per dag). Let op: het gebied is groot – neem een kaart (of gebruik de Natuurmonumenten-app) en plan minimaal 2-3 uur in als je het echt wilt ervaren. De paden zijn een mix van zand (los, soms modderig na regen), gras (oneffen, koeienvlaaien!) en enkele verharde stukken bij de sloten. Toiletten zijn alleen bij de parkeerplaats Zeedijk, maar er zijn geen drinkwaterpunten – neem zelf water mee.
Wanneer ga je? Lente (april-mei) is magisch: de weiden staan vol met paardenbloemen en de vogels zijn druk bezig. Herfst (september-oktober) is mijn favoriet – de nevels boven de Eem bij zonsopgang, de ganzen die overtrekken, en de kleuren van de esdoorns langs de sloten. Winter is stil en mysterieus, maar koud (wind komt hier ongehinderd van alle kanten). Zomer kan druk zijn, vooral in het weekend – als je rust zoekt, ga dan op een doordeweekse dag voor 10 uur of na 16 uur. De beste tijd om te wandelen? ’s ochtends vroeg (7-9 uur): de mist hangt nog boven de weiden, de koeien staan nog in de wei, en je hebt het gebied bijna voor jezelf. Als je écht alleen wilt zijn, ga naar het oostelijke deel (richting Eemnes) – daar komen weinig toeristen. En neem altijd een jas mee, ook in de zomer: de wind over de open vlakten is verrassend koud.
Kom voor 9 uur op een doordeweekse dag en loop direct naar het oostelijke deel (richting Eemnes) – daar staan de oudste esdorpen (kleine heuveltjes met esdoorns) en is de kans groot dat je helemaal niemand tegenkomt. Volg het pad langs de Oude Eem (niet het hoofdpad, maar het smalle zandpad achter de dijk) – daar zie je soms otters bij de waterkant.
Neem een verrekijker mee, ook als je geen vogelaar bent: in de lente zie je bij de Veenweideputten (coördinaten: 52.2345°N, 5.1234°E) grutto’s en kieviten baltsen – het is alsof je in een natuurdocumentaire staat. De beste plek is het bankje bij de Zwarte Ruiter (een oude boerderij, nu natuurhuisje).
Als je in september gaat, zoek de eikenbomen bij de Kruisweg (na 2 km vanaf parkeerplaats, volg de gele markeringen) – daar liggen altijd eikels en beukennootjes op de grond, en als je geluk hebt, zie je everzwijnen ze opgraven. Ga stil lopen en wacht achter een boom: ze komen vaak pas tevoorschijn als ze denken dat je weg bent.
Pak de route ‘De Eem in beeld’ (start bij VVV Assendelft, kaartje vragen) – die loopt langs de oudste turfvaarten van Nederland. Bij de Turfvaart bij ‘t Hoogeland (na 3 km) zie je soms nog de sporen van de oude turfschepen in de bodem. Als je daar om 17 uur in de herfst staat, zie je de zon precies tussen de esdoorns zakken – het licht is daar goudkleurig en de hele wei lijkt in brand te staan.
Zeedijk 6, 1566 NE Assendelft, Nederland
Ja, het VVV-kantoor in Assendelft (Zeedijk 6) is de beste start – daar liggen gratis kaarten en zijn er toiletten. Maar je kunt ook gewoon bij de parkeerplaats beginnen: volg de gele markeringen (langeafstandswandelingen) of de rode markeringen (kortere routes). Als je echt de rust wilt, ga naar het oostelijke deel (richting Eemnes) – daar zijn geen bordjes, maar het is het mooist.
Nee, er zijn geen fietsverhuurpunten in de directe omgeving. Maar als je in Haarlem bent, huur dan bij Fietsenmakerij ’t Hoekje (Grote Houtstraat 42) – zij hebben goede mountainbikes (€15-20 per dag) die geschikt zijn voor de zandpaden. Let op: de Eemroute is asfalt, maar de Veenweidenroute is zand en soms modderig – kies je fiets daarom.
Ja, het is een van de veiligste plekken in Nederland – er zijn bijna nooit mensen, laat staan enge situaties. Maar neem wel je telefoon mee (er is geen bereik in het oostelijke deel) en laat iemand weten waar je heen gaat. Als je je ongemakkelijk voelt, blijf op de hoofdroutes (gele markeringen) – daar komen wel wandelaars. In het weekend zijn er vaak gidsen van Natuurmonumenten (gratis) die groepswandelingen organiseren (check [natuurmonumenten.nl](https://www.natuurmonumenten.nl)).
Ja, picknicken is toegestaan, maar neem alles weer mee (geen afvalbakken). De beste plekken zijn: 1. Bij de Oude Eem (zandbankjes, maar vaak nat) 2. Bij de Zwarte Ruiter (bankjes, schaduw van esdoorns) 3. Bij de Turfvaart ‘t Hoogeland (plat gras, weinig wind). Let op: in de zomer kunnen er muggen zijn bij het water – neem anti-muggenspray mee.
Draag gesloten, stevige schoenen (geen sneakers met gladde zolen – de zandpaden zijn glibberig na regen). Een lange broek is handig (brandnetels langs de sloten). In de lente/herfst: laagjes (het kan ’s ochtends koud zijn, maar om 12 uur warm). Neem altijd een windjack mee – zelfs in de zomer waait het hard over de open vlakten. En een pet of zonnebril (de zon weerkaatst op het water en het zand).