Middenduin

Middenduin is het wildste, meest ongerepte stuk van het Nationaal Park Zuid-Kennemerland—een 158 hectare groot natuurgebied waar de duinen nog echt stuiven, de wind je omver blaast en je tussen zeldzame orchideeën, wisenten en overblijfselen uit de Tweede Wereldoorlog loopt. Dit is geen aangeharkt park, maar een ruig, dynamisch landschap waar de natuur de regels bepaalt: zand dat onder je voeten verschuift, duinpannekes die na een storm opnieuw gevormd zijn, en een stilte die alleen doorbroken wordt door het gekrijs van meeuwen of het gehinnik van de wilde paarden van de Haarlemmermeerpaarden. Wat het bijzonder maakt? Hier zie je hoe de duinen leven—elk seizoen anders, elk jaar opnieuw gevormd door wind, water en de hoeven van grazende Schotse hooglanders. En dan zijn er nog de verborgen geschiedenislagen: loop je over de Duinlustweg, dan stap je op plekken waar in de oorlog Duitse bunkers stonden, en in de zomer bloeien hier zoveel zeldzame planten dat botanicus Peter van der Meijden er jarenlang onderzoek heeft gedaan.

*Je komt er via twee ingangen, maar de beste route is die achter De Zandwaaier** (de voormalige bezoekerscentrum, nu een verlaten maar charmant gebouw waar je soms nog oude natuurfolders vindt). Parkeer je auto bij Parking Duinlustweg (gratis, maar vol tegen 10u—kom voor 9u of na 16u) of bij Wethouder van Gelukpark (betaald, €2,50/uur, maar met toiletten en een fietsenrek). Vanaf daar loop je het gebied in via zanderige paden—geen asfalt, geen gemarkeerde routes, alleen maar zand, gras en soms modder na regen. Neem stevige wandelschoenen (het zand zuigt je voeten naar beneden) en een windjack—zelfs in de zomer waait het hier hard. Fietsen is mogelijk, maar lastig: het terrein is hobbelig en zanderig, dus alleen voor ervaren fietsers. De kortste rondwandeling is 3 km (via Tetterodeweg terug), maar als je tijd hebt, loop je 6 km naar Kraantje Lek en terug—dan zie je de volledige overgang van duinbos naar open grasland naar de zeereep. Let op: er zijn geen horeca of winkels in het gebied*—neem water en een lunch mee.

Het beste moment is vroeg in de ochtend (voor 9u) of laat in de middag (na 16u), als de wind het zand nog niet heeft opgeworpen en de zon laag staat—dan krijg je die gouden licht over de duinen, perfect voor foto’s. Herfst (september-oktober) is magisch: de duinen kleuren rood van de duinroos en heide, en de lucht is zo helder dat je tot IJmuiden kunt kijken. In de lente (april-mei) bloeien de orchideeën en hoor je de nachtegalen zingen—maar dan is het ook drukker met wandelaars. Winter (december-februari) is het meest uitgestorven: de duinen zijn kaal, maar de stilte en de ruige zeelucht maken het uniek. Mijd juli-augustus als je rust zoekt—dan is het vol met dagjesmensen, en de paden zijn soms modderig door regen. Pro-tip: Ga op een doordeweekse dag in oktober—dan zijn de kleuren op hun mooist en is het gebied bijna leeg.