Herenduinen
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs93Onze eerlijke mening
“ Herenduinen is geen Instagram-spot — het is echt, ruig en soms onaangenaam (denk aan zand in je schoenen en tegenwind die je bijna omver blaast). Als je wilt wandelen zonder mensen, ga je hierheen. Maar als je verwacht dat er een leuk café of een mooi uitzichtpunt is, zoek je het verkeerd: dit is puur natuur, zonder franje. ”
Herenduinen: waar de duinen ademen en de tijd stilstaat
Dit is geen gewoon duingebied — hier loop je over de eerste zandduinen van Nederland, gevormd door de wind en de zee sinds de ijstijd. Herenduinen is het ruigste deel van Nationaal Park Zuid-Kennemerland: geen aangeharkte paadjes, maar wild, hoog zand met diepe sleuven, waar konijnen hun holen graven en zeehonden in de winter op het strand liggen. Het is ook de plek waar de Atlantikwall zijn littekens heeft achtergelaten: tussen het helmgras liggen nog steeds betonnen bunkers, half begraven door het zand, alsof de natuur ze langzaam opslokt. En dan is er nog de stilte — geen auto’s, geen winkels, alleen het geluid van de wind door het helmgras en het gekrijs van meeuwen. Dit is waar Haarlemmers naartoe gaan als ze echte natuur willen, zonder toeristenmenigtes.
Hoe kom je er? Praktische survivalgids voor duinlopen
Vanaf Haarlem Centrum is het 20 minuten met de bus (lijn 80, richting IJmuiden, uitstappen bij Duin en Kruidberg), gevolgd door een 15-minuten wandeling over zandpaden naar het hart van Herenduinen. Parkeer je auto liever? Bij Parkeerplaats Duin en Kruidberg (€3,50 per dag, contant of pin) of Parkeerplaats Houtrijk (gratis, maar vaak vol in het weekend). Let op: de laatste 2 kilometer zijn puur zand — draag stevige schoenen (geen slippers!) en neem water mee, want er zijn geen drinkfonteintjes. Toiletten vind je alleen bij het Bezoekerscentrum De Kennemerduinen (5 minuten lopen vanaf de parkeerplaats). Fietsers: er loopt een zandpad langs de duinrand, maar verwacht hobbelig terrein — mountainbikes zijn een must.
Wanneer ga je? Seizoensgeheimen en het beste tijdstip
Herfst (oktober-november) is goud — de duinen kleuren oranje door het najaarslicht, er zijn bijna geen mensen, en de zeehonden liggen soms nog op het strand. Winter (december-februari) is magisch als het gevroren heeft: de duinen lijken wel een sneeuwlandschap, en je hebt het rijk alleen. Lente (april-mei) is drukker (lammetjes, bloemen, toeristen), maar ga voor 9 uur om de menigte voor te zijn. Zomer? Alleen als je van hitte houdt — het zand wordt gloeiend heet, en de paden zitten vol met dagjesmensen. Tijdstip: Zonsopkomst (zomer: ~5:30u, winter: ~8:30u) of late namiddag (na 16:00u) — dan is het licht zacht, de schaduwen lang, en de kans op tegenwind (die je terug naar de auto duwt) kleiner. Vermijd weekendmiddagen in het hoogseizoen: dan staan de paden vol met wandelaars die hun hond uitlaten en kinderen die zandkastelen bouwen.
Kom voor 9 uur in het weekend en neem de linker route vanaf Parkeerplaats Duin en Kruidberg (het pad dat afdaalt naar de sleuven) — daar zie je de meeste konijnen en soms een vos die zich haastig uit de voeten maakt.
Loop tot aan Bunker 499 (ongeveer 45 minuten vanaf de parkeerplaats) — deze bunker staat half in het zand begraven en heeft graffiti van jaren 80 (kijk naar de muur aan de noordkant). Neem een zaklamp mee, want binnen is het donker en griezelig mooi.
In de herfst (september-oktober) ga je direct na regen — dan ruikt het naar nat zand en paddenstoelen, en zie je overal gele herfstzwammen tussen het helmgras. Pas op waar je loopt: ze zijn glibberig.
Als je zeehonden wilt zien, ga je naar het noordelijke strand (lopen tot je bij de rode paal bent, ongeveer 1 uur vanaf Duin en Kruidberg). Kijk voor 10 uur ’s ochtends — dan liggen ze nog op het zand. Nooit te dichtbij gaan (50 meter afstand houden, anders worden ze gestrest).
Ja, het is veilig, maar niet voor iedereen. De paden zijn duidelijk gemarkeerd, maar als je afwijkt, loop je snel verkeerd. Neem altijd je telefoon mee (er is soms bereik) en volg de gele markeringen op de bomen. In de winter kan het glad zijn op de zandpaden — draag goede schoenen. Er zijn geen enge dieren (behalve een enkele adder, maar die bijt bijna nooit).
Ja, maar alleen met een mountainbike. Er loopt een zandpad langs de duinrand (het Duinpad), maar het is hobbelig, smal en soms modderig. Vermijd het in de regen — dan wordt het een glijbaan. De route van Duin en Kruidberg naar Houtrijk is ongeveer 8 kilometer heen en terug, maar verwacht geen asfalt.
Er is niets in Herenduinen zelf. Het dichtstbijzijnde café is De Vergulde Zwaan (Duin en Kruidberg, 10 minuten lopen vanaf de parkeerplaats) — een oud-Hollandse kroeg met bitterballen en pils. Als je iets gezonders wilt: Café De Zeezucht in Santpoort (15 minuten rijden) heeft lekkere soep en broodjes. Neem altijd water mee — er zijn geen drinkfonteintjes in de duinen.
Nee. Kampen is verboden (behalve op de officiële kampeerplekken bij Houtrijk, maar die zijn klein en vaak vol). Vuur maken is ook niet toegestaan — het is te droog, en de kans op bosbrand is te groot. Je mag wel picknicken op de aangewezen plekken (bijvoorbeeld bij Bunker 499), maar neem je afval mee terug — er zijn geen prullenbakken.
Ja, maar niet in Herenduinen zelf. Nationaal Park Zuid-Kennemerland organiseert soms natuurwandelingen (check hun site voor data), maar die gaan meestal over breedere routes (bijvoorbeeld naar Clingendael). Voor specifieke bunkertours moet je bij Stichting Atlantikwall zijn — zij bieden geleide tours aan naar de bunkers in de duinen (€12,50 pp, reserveren verplicht). Voor vogelspotters zijn er IVN-excursies (€10-15 pp).