Heerenduinen, Nationaal Park Zuid Kennemerland

De Heerenduinen in Nationaal Park Zuid-Kennemerland zijn het hoogste en wildste deel van de Nederlandse duinen, waar je op 50 meter hoge toppen staat en uitkijkt over een landschap dat in niets lijkt op de aangeharkte strandtenten van Zandvoort. Dit is waar de Atlantikwall-bunkers nog tussen het helmgras liggen, waar zeldzame vogels als de kievit en de grutto hun nesten bouwen, en waar je op een heldere dag de Waddeneilanden aan de horizon ziet liggen. Het is geen gepolijst natuurpark met kindvriendelijke paden, maar een ruig, dynamisch gebied waar de wind altijd waait, de duinen blijven schuiven en je soms tot je enkels in het zand wegzakt. Hier voel je dat de natuur zichzelf regelt – zonder menselijke inmenging, maar juist door menselijke inmenging: de Duitsers groeven hier in de Tweede Wereldoorlog, en nu graven bevers en vossen hun eigen gangen. Het is het soort plek waar je na een uur lopen nog steeds niemand tegenkomt, maar waar je wel konijnen ziet rennen alsof ze achterna worden gezeten en waar de lucht ruikt naar zout, dennen en iets wilds dat je niet meteen kunt plaatsen.

Je komt er via de Heerenduinweg in IJmuiden, waar je je auto kunt parkeren bij de Duinvis (gratis, maar vol na 10 uur in het weekend) of bij het Bezoekerscentrum De Kennemerduinen (betaald parkeren, €3,50 per uur, maar met toiletten en een café). Vanaf daar loop je 15 minuten door het bos (asfaltpad, dan zand) naar de eerste duintoppen. Als je echt wilt ontsnappen, neem de onverharde route achter het bezoekerscentrum – die loopt langs de oude munitiebunkers en komt uit bij de Hoge Duin, waar je het beste uitzicht hebt. Let op: er zijn geen gemarkeerde paden in het hoge duingebied, alleen zandsporen. Draag stevige schoenen (geen slippers, het zand is los en scherp) en neem water mee – er zijn geen drinkfonteintjes. In de winter zijn sommige paden afgesloten voor vogelbescherming, dus check altijd de [NPZK-app](https://www.npz-kennemerland.nl) voor updates.

Het beste moment is vroeg in de ochtend (voor 9 uur) of laat in de middag (na 15 uur), als de wind de toeristen uit Zandvoort heeft weggeblazen en de duinen weer van jou zijn. Herfst is magisch: de duinen kleuren geel van het duinroosje, de lucht is helder en de bunkers lijken nog meer op relicten uit een andere tijd. Winter is stil en mysterieus – je hoort alleen het geluid van je eigen voetstappen en af en toe een kievit die alarm slaat. Vermijd zomerweekends in juli/augustus: dan staan de parkeerplaatsen vol met dagjesmensen die denken dat dit een verlengde van het strand is. En als je echt alleen wilt zijn, ga op een doordeweekse dag in november – dan is het koud, maar de duinen zijn leeg en de zee lijkt dichterbij dan ooit.