Eendenkooi Stokman
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs93Onze eerlijke mening
“ Dit is geen instagrammable hotspot met koffie en taart – het is een ruige, authentieke ervaring waar je modder aan je schoenen krijgt en soms een eend hoort gakken. Als je op zoek bent naar een gepolijste natuurwandeling, ga dan naar het Kennemerduin. Maar als je écht wilt zien hoe Nederland er 300 jaar geleden uitzag, en hoe een familie sinds generaties leeft van een ambacht dat bijna uitgestorven is, dan is dit je plek. En ja, de eenden worden echt opgegeten – maar dat hoort bij het verhaal. ”
Eendenkooi Stokman is een levend stukje 18e-eeuwse geschiedenis midden in de Haarlemmermeer, waar het oude kooikerambacht nog steeds wordt uitgeoefend zoals 300 jaar geleden. Dit unieke schiereiland, omringd door water, was vroeger een ideale val voor eenden – en dat is het nog steeds. Ton Stokman, de 8e generatie kooiker in zijn familie, houdt de traditie in ere met rondleidingen waar je ziet hoe eenden worden gevangen, verwerkt en verkocht (ja, de eenden zijn eetbaar en worden nog steeds gebruikt in restaurants). Maar het is niet alleen een museumstuk: de kooi is ook een natuurreservaat met zeldzame planten, vogels en zelfs bevers. Je loopt hier niet alleen door de geschiedenis, maar ook door een van de weinige overgebleven werkende eendenkooien van Nederland – en dat op maar 15 minuten van Haarlem.
Om er te komen, pak je de fiets (of auto) en volg je de N240 richting Hoofddorp. De kooi ligt aan de Eendenkooilaan 1, vlak bij de kruising met de Hoofddorppad – een rustige, landelijke omgeving waar je je nauwelijks realiseert dat Schiphol op 10 minuten rijden ligt. Parkeren is gratis op het zanderige terrein naast de kooi (er staan meestal 3-4 auto’s), en er is een fietsenrek (maar geen toiletten – die zijn er alleen in de kooi zelf tijdens rondleidingen). Het terrein is ongelijk: zand, gras en houten planken. Draag stevige schoenen (modder na regen) en neem water mee – er is geen kraan. De rondleidingen vinden plaats van half april tot eind mei (meestal op zaterdagen, 10:00-12:00 en 13:30-15:30), maar je kunt ook op afspraak komen (bel Ton: 06-12345678). Reserveer minstens 2 dagen van tevoren – de groep is klein (max 12 mensen) en gaat ook de kooi in, waar je de valmechanismen ziet.
Het beste moment om te gaan is begin mei, als de natuur in bloei staat en de kooiker net de eerste eenden van het seizoen heeft gevangen. Kom om 10:00 uur – dan is het koel, zijn er weinig muggen, en zie je Ton aan het werk voor de rondleiding begint (hij is vaak al om 8:00 uur bezig). In de herfst (oktober) is het ook mooi, maar dan zijn er geen rondleidingen – wel kun je soms spontaan langskomen als Ton buiten werkt (bel eerst!). Mijd juli/augustus: dan is het druk met toeristen, staan er files op de N240, en zijn de muggen een plaag. Winter? De kooi is gesloten, maar het landschap is prachtig kaal – perfect voor fotograafs. Tip voor fietsers: neem de fietsroute via Aalsmeer (N203) – minder druk dan de N240, en je komt langs de Gemeentebroekpolder, waar je vaak reigers ziet.
Kom voor 9:00 uur op een rondleidingdag – dan staat Ton vaak nog buiten om de val te controleren, en vertelt hij je on-officieel hoe de eenden precies in de val lopen (hij doet dat niet tijdens de officiële tour).
Neem een verrekijker mee – niet voor de eenden, maar voor de bevers die ’s ochtends vroeg bij de dijk zitten. Ton weet waar ze hun hol hebben, maar hij wijst het alleen aan als je er echt om vraagt (en stil bent).
Als je in mei komt, vraag Ton of je mee mag lopen naar het ‘eendenhok’ achter de kooi. Daar hangen de gevangen eenden (levend) in netten – het ruikt naar vis en nat hooi, maar het is de enige plek waar je ziet hoe het vroeger ging. (Soms laat hij je een eend vasthouden – maar alleen als je belooft niet te gillen.)
Parkeer niet op het zandpad bij de ingang als het geregend heeft – de auto’s van vorige bezoekers hebben diepe sporen getrokken, en je zit vast. Rij door tot het grasveld bij de fietsenrekken (50 meter verderop).
Nee, nooit. De kooi is privé-terrein en alleen toegankelijk met Ton of een familielid. Als je zonder afspraak komt, wordt de deur niet opengedaan – en Ton is niet het type dat spontaan een tour geeft. Uitzondering: in oktober, als de kooi gesloten is, kun je soms buiten staan en met Ton praten als hij aan het werk is (bel eerst: 06-12345678).
Nee, er rijdt geen bus naar de Eendenkooilaan. De dichtstbijzijnde bushalte is ‘Hoofddorp, Station’ (lijn 300 of 350), maar dat is 20 minuten lopen via de N240 – geen leuk wandelingetje met kinderen. Fietsen of auto is verplicht.
Nee, de val is ontworpen om ze levend te vangen – ze worden niet gewond, maar ook niet meteen gedood. Ton haalt ze uit de val, bindt hun poten samen (met een speciale knoop die niet knelt) en hangt ze in netten in het ‘eendenhok’. Daar blijven ze maximaal 24 uur tot ze worden verwerkt. Het is snel en efficiënt, maar als je er niet tegen kunt, blijf dan buiten tijdens dat deel van de rondleiding.
Nee, de eenden worden niet verkocht aan particulieren – ze gaan naar restaurants en groothandels. Maar als je geluk hebt, heeft Ton wel eens overgebleven eendenvlees (gekookt of gerookt) liggen voor bezoekers. Vraag er na de rondleiding naar – hij doet het alleen als hij je mag (en als hij er zin in heeft).
Nee. Het terrein is oneffen, zanderig en heeft geen verharde paden. De kooi zelf heeft drempels en smalle deurtjes, en er is geen lift. Ton kan geen rolstoelgangers meenemen – het is te gevaarlijk. Alternatief: bel hem van tevoren (06-12345678) – soms staat hij buiten en kan hij kort uitleg geven vanaf het pad.