De Kennemerduinen
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs93Onze eerlijke mening
“ De Kennemerduinen zijn geen ‘instagram-spot’ met houten bankjes en koffietentjes – het is ruig, onvoorspelbaar en soms zelfs een beetje eng als de wind door de duinen giert. Als je geasfalteerde wandelpaden, speeltuinen of een lunchroom zoekt, ga liever naar Spaarnwoude of Velserbeek. Maar als je echt alleen wil zijn met zand, wind en de geluiden van de natuur, is dit je plek. ”
De Kennemerduinen zijn het hart van Nationaal Park Zuid-Kennemerland – een 1253 hectare groot wild, dynamisch duinlandschap waar de natuur nog steeds haar eigen gang gaat. Wat dit gebied uniek maakt, is de onbedorven wildernis tussen Haarlem en de kust: hier zie je geen aangeharkte wandelpaden, maar stuivende zandvlaktes, verborgen duinmeertjes (zoals het Zwanenwater bij Overveen) en een dynamisch duinbeheer waar de wind en begrazing door paarden en runderen de natuur vormgeven. Het is een van de weinige plekken in Nederland waar je nog echt ‘verloren’ kunt lopen – tussen helmgras, duindoorn en zeldzame planten als de duinroos of zandzegge, terwijl je op de achtergrond de zeereep hoort bulderen. De duinen zijn ook een levend laboratorium: sinds de drinkwaterwinning in 2002 stopte, herstelt de natuur zich langzaam, en projecten zoals de Noordwest Natuurkern (gesubsidieerd door de EU) zorgen ervoor dat de duinen weer natuurlijker stuiven en overwoekering tegengegaan wordt. Hier loop je niet in de natuur, maar middenin – met de kans om zeehonden (jaarlijks in de winter), kleine auerhoenders of zelfs een vos te spotten.
Je komt er via drie hoofdingangen, elk met een eigen sfeer en uitgangspunt. De ingang Koevlak (Overveen) is de meest centrale: parkeer je auto bij parkeergarage Koevlak (€3,50/uur, gratis met Haarlem City Card) en loop via het Duinviscentrum (klein maar fijn museum, €4,50) het duin in. Tip: Neem de rode route naar het Zwanenwater – 45 minuten lopen, maar je beloning is een stille, spiegelgladde plas waar je vaak watersnippen ziet. De ingang Parnassiaweg (Bloemendaal aan Zee) is ideaal als je direct naar het strand wilt: volg het pad langs de duinmeertjes (15 minuten) en je staat op het wilde, onbewaakte strand bij Bloemendaal. Let op: hier is geen toilet in de buurt, dus plan dat van tevoren. De ingang Bleek en Berg (Bloemendaal) is de rustigste – perfect voor vroege vogelaars of wie de paardenkuddes van It Fryske Gea wil zien grazen. Praktisch: Fietsen zijn toegestaan op de asfaltpaden (zoals de Duinweg), maar niet in het losse zand – dat beschadigt het duin. Toiletten en drinkwater vind je alleen bij Koevlak en Parnassiaweg; neem dus voldoende water mee, vooral in de zomer. Crowd-levels: ’s ochtends vroeg (voor 9u) en na 16u is het leeg; in het weekend tussen 10u en 14u kan het druk zijn bij de ingangen, maar eenmaal in de duinen verspreiden mensen zich.
Het beste moment om de Kennemerduinen te bezoeken is vroeg in de ochtend in mei of september – dan is het koel, stil en groen, met bloeiende duinrozen (mei) of herfstkleuren (september). In de zomer (juli-augustus) is het drukker, maar de zonsondergang boven de duinmeertjes (rond 21u) is magisch – neem een deken en een thermos mee voor een picknick bij het Zwanenwater. Winter (december-februari) is wild en mysterieus: de duinen zijn kaal, maar je hebt grote kans op zeehonden bij Bloemendaal en de stilte is bijna tastbaar. Mijd de herfststormen (oktober-november) als je geen zand in je ogen wilt – de wind jaagt het stuifzand soms horizontaal over de paden. Pro-tip: Bezoek het gebied tijdens een springtij (check de tijden op Rijkswaterstaat) – dan zie je hoe het water tot aan de duinrand komt en de vogels massaal neerstrijken in de valleien.
Kom voor 9u ’s ochtends bij ingang Bleek en Berg – dan staan de paarden van It Fryske Gea (een Friese kudde) nog bij het hek en kun je ze van dichtbij zien grazen zonder toeristen. Neem wortels mee (€1,50 bij de Boerderijwinkel De Zilk in Bloemendaal), dan eten ze uit je hand.
Loop niet over de paden, maar tussen de duinruggen door – bij het Zwanenwater zie je dan verborgen duinmeertjes die niet op de kaart staan. Let op: sommige plekken zijn privé-eigendom (zoals de Villa Zorgvliet), dus volg de gele bordjes van Staatsbosbeheer.
In juli-augustus zijn de duinmeertjes op hun mooist, maar muggen kunnen een plaag zijn. Spray DEET-vrije muggenmelk (bij Apotheek De Gouden Leeuw in Haarlem) en draag lange mouwen – de muggen hier zijn agressiever dan in de stad.
Als je fotografeert, ga niet naar het strand, maar dieper het duin in – bij de Noordwest Natuurkern (tekening op de kaart bij Koevlak) staan verweerde duindoorns die eruitzien alsof ze recht uit een fantasyfilm komen. Goud uur: 1 uur voor zonsondergang, als het licht zijdelings over het zand valt.
Ja, maar aan de lijn (maximaal 2 meter) en buiten het broedseizoen (1 maart–31 juli). In de zomer zijn honden verboden in het binnenduin (tot 500 meter van de kust), omdat ze vogels verstoren. Bij Parnassiaweg is er een hondenspeelplaats (gratis), maar die ligt buiten het natuurgebied.
Ja, maar alleen op de asfaltpaden (zoals de Duinweg of Parnassiaweg). Los zand is verboden voor fietsers – dat beschadigt het duin. Fietsverhuur: Bij Fietsenmakerij ’t Vliegend Paard in Haarlem (€12,50/u) of Bloemendaal Fietsverhuur (€15/u, inclusief helm). Route-tip: Fiets van Haarlem CS naar Bloemendaal aan Zee via de Duinweg (20 km, 1,5 uur, geen verkeer).
Ja, bij Bloemendaal aan Zee (strand bij Parnassiaweg) is een onbewaakt zwemgebied, maar geen strandtent of reddingsbrigade. Het water is koud (14–18°C in de zomer) en de stroom kan sterk zijn bij springtij. Veiligheidstip: Zwem tussen de gele boeien en nooit alleen – vorig jaar is er één drenkeling geweest door een plotselinge onderstroom. Alternatief: Het Zwanenwater is verboden om in te zwemmen (natuurgebied), maar je kunt er pootjebaden (voorzichtig, gladde stenen!).
Binnen het natuurgebied niets – neem eigen eten en water mee. Dichtstbijzijnde opties: - Strandpaviljoen De Zilk (Bloemendaal aan Zee, 5 min lopen vanaf Parnassiaweg): Gegrilde vis (€14,50) en duinpannenkoeken (€9). Open 10u–18u (seizoenafhankelijk). - Restaurant Duinrust (Overveen, 10 min rijden): Duinlammetje (€22) en huisgemaakte limonade (€4). Reserveren aanbevolen (023-543 23 45). - Café ’t Vliegend Paard (Haarlem, 15 min fietsen): Broodjes (€7–10) en lokale bieren (€5). Fietsvriendelijk – ze hebben een fietsenrek achter.
Het is nooit stampvol, maar piekmomenten zijn: - Weekendmiddagen (12u–15u) bij Koevlak (families, wandelaars). - Zomers (juli-augustus) – dan staan er auto’s tot aan de parkeerplaatsen, maar dieper in de duinen is het vaak stil. - Zondagochtenden (9u–11u) – drukte van hardlopers en hondenuitlaters. Leegst: - Maandag–donderdag (voor 10u of na 16u). - Winter (november–februari, buiten weekend) – soms zie je wekenlang geen mens. - Regendagen – dan blijft iedereen weg, behalve vogelaars (die juichen om de watervogels die dan neerstrijken).