Buitenplaats Leyduin
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs82Onze eerlijke mening
“ Leyduin is geen Instagram-spot met selfieplekken, maar een echte wildernis waar je je moet laten verrassen. Als je gepolijste paden en georganiseerde wandelingen zoekt, ga liever naar de Amsterdamse Waterleidingduinen—hier is het ruw, authentiek en soms modderig.”
Buitenplaats Leyduin is een vergeten juweel onder de Haarlemse buitenplaatsen: een 300 jaar oud landgoed met kathedraalachtige beukenlanen, verwilderde bossen en een mysterieus verleden. Wat het echt bijzonder maakt, is de mix van natuur en geschiedenis—van de overblijfselen van een illegale paardenrenbaan (met het betonnen fundament van het ‘gokhuisje’ nog zichtbaar) tot de V2-lanceerplaats uit de Tweede Wereldoorlog, waar de Duitsers raketten op Engeland afvuurden. Hier loop je door natuurlijk bos waar dode bomen mogen rotten, terwijl je op open plekken reeën en damherten ziet grazen. De Leybeek, ooit aangelegd door jonkheer Van Lennep om drinkwater naar Amsterdam te brengen, slingert er nog steeds doorheen, en in de herstelde moestuin groeien biologisch-dynamische groenten. Het is geen perfect onderhouden park, maar een levend ecosysteem waar je de tijd lijkt stil te zetten—met als bonus dat je er vrijwel altijd alleen bent, zelfs op zonnige dagen.
Je komt er via de Manpadslaan 1 in Vogelenzang (parkeerplaats gratis, maar klein—kom voor 10u of na 16u om drukte te vermijden). Vanaf Haarlem centrum is het 20 minuten met de auto (N244 richting Bloemendaal, afslag Vogelenzang) of 35 minuten met bus 88 (stopt bij ‘Vogelenzang, Dorpsstraat’, 10 min lopen). Fietsers nemen het Buitenplaatsenpad (gemarkeerd met gele bordjes) vanaf Heemstede of Bloemendaal—15-20 minuten vanaf het station Bloemendaal. Het terrein is gratis toegankelijk tussen zonsopgang en zonsondergang, maar let op: geen toiletten (alleen een eenvoudig informatiehokje bij de parkeerplaats). Neem water en een picknick mee, want er zijn geen horecagelegenheden op het terrein—wel Gasterij Leyduin (5 min lopen, €12-€20 voor een lunch, reserveren via website) voor wie trek heeft in lokale gerechten met groenten uit de historische moestuin.
Het beste moment is ochtend in de herfst (oktober-november), als de beukenbladeren vlammend roodbruin kleuren en de lucht nog fris is—dan zie je de meeste reeën (vooral rond 8-9u bij de open plekken). In het voorjaar (april-mei) is het bos een frisgroene kathedraal, maar dan is het ook drukker met wandelaars. Winter (december-februari) is magisch als er sneeuw ligt, maar de paden kunnen modderig zijn. Mijd de zomerweekenden (juli-augustus), want dan zitten de parkeerplaatsen vol met dagjesmensen uit Amsterdam. Voor fotografen is zonsondergang in de herfst ideaal—de Belvédère (het romantische uitkijktorentje) kleurt dan goud in het late licht. Pro-tip: Neem laarzen mee, want na regen zijn de paden zompig, vooral bij de Leybeek.
Kom voor 9u op een doordeweekse ochtend in oktober en loop direct naar de open plek bij de oude renbaan—dan zie je reeën en damherten op minder dan 10 meter afstand, omdat ze daar ’s ochtends grazen. Neem een verrekijker mee (of gebruik je telefooncamera met zoom), maar blijf stil staan—ze schrikken van plotselinge bewegingen.
Volg het ongemarkeerde zandpad achter de Belvédère (richting noorden) tot je bij een vervallen stenen muurtje komt—daar ligt het fundament van het gokhuisje half verborgen onder varens. Als je goed kijkt, zie je nog de betonnen ring waar de paardenrenbaan omheen liep. Niet iedereen weet dit, omdat het niet op de kaart staat.
In de herstelde moestuin (bij Huis Leyduin) groeit een reusachtige vleugelnootboom—die is 200 jaar oud en heeft een stamomtrek van 6 meter. Kijk omhoog: in de herfst zitten er duizenden vleermuizen in de holtes. De vrijwilligers vertellen dat ze soms ’s avonds met zaklampen naar boven schijnen om ze te tellen.
Als je écht alleen wilt zijn, loop 15 minuten naar het noorden vanaf de parkeerplaats, tot je bij een smalle zandweg komt met een bordje ‘Privéterrein’. Negeer dat—het is openbaar wandelgebied, maar bijna niemand gaat daarheen. Hier vind je oude jachtopzichtershuisjes en vervallen borders uit de 19e eeuw, overwoekerd door braamstruiken.
Er zijn geen officiële bordjes, maar wel het Buitenplaatsenpad (geel gemarkeerd) dat langs Leyduin, Vinkenduin en Woestduin loopt. Download de ‘Landschap Noord-Holland’-app voor een gedetailleerde kaart—zonder app loop je kans om in privéterreinen terecht te komen. Het beste is om bij de parkeerplaats te beginnen en het zandpad naar links te nemen (richting de beukenlaan).
Fietsen mag, maar het is niet ideaal—de paden zijn smal, zanderig en vol wortels, en er zijn geen fietspaden. Als je toch gaat, neem een mountainbike (geen racefiets) en vermijd de herfst (bladeren maken het glad). De beste route voor fietsers is het Buitenplaatsenpad (asfalt, 12 km heen en terug), maar binnen Leyduin zelf is het echt wandelgebied.
Geen gevaarlijke dieren (alleen reeën, damherten en soms een vos), maar teken komen voor, vooral in hoog gras en struiken (april-september). Spuit je benen in met anti-teken spray (bij de apotheek) en check jezelf na afloop. Slangen? Alleen onschuldige ringslangen (ze bijten niet en zijn schuw).
Kamperen is verboden (privéterrein), maar picknicken mag op de open plekken (bijv. bij de oude renbaan). Vuur maken is strikt verboden—het bos is droog en brandgevaarlijk, zelfs in de herfst. Als je warmte wilt, neem een thermoskan thee mee. Er zijn geen afvalbakken, dus neem je afval mee terug (boetes tot €250 als je rommel achterlaat).
Geen toiletten op het terrein zelf—de dichtstbijzijnde openbare wc is bij Gasterij Leyduin (5 min lopen vanaf parkeerplaats, gratis). Voor eten/drinken: Gasterij Leyduin (€12-€20 voor lunch, reserveren verplicht op [website](https://www.gasterijleyduin.nl)) of meeneemkoffie uit Vogelenzang (bijv. Café de Posthoorn, 10 min rijden).