Bakenesserkamer

De Bakenesserkamer is het oudste nog bestaande hofje van Haarlem (1395), een tijdcapsule van middeleeuwse liefdadigheid verborgen achter een onopvallende gevel aan de Bakenessergracht. Wat het bijzonder maakt, is niet alleen de leeftijd, maar de stille elegantie van de binnenplaats: een perfect symmetrische rechthoek met 12 witgepleisterde woningen uit 1663, omringd door een smalle gracht en een bakstenen muur. Hier woonden vroeger arme vrouwen onder toezicht van regenten – vandaag is het een openbaar geheim voor wie even wil ontsnappen aan de drukte van de Grote Markt. De binnenplaats is volledig geplaveid met grijze kasseien (glad na regen, dus voorzichtig lopen), en in het midden staat een moderne fontein (geïnstalleerd in 2010) die zachtjes klatert. De sfeer is tijdloos: geen toeristenmassa’s, geen commercie, alleen het geluid van duiven en af en toe een bewoner die haar was ophangt.

Je komt er via twee ingangen: de hoofdingang aan de Wijde Appelaarsteeg (een smal, vaak over het hoofd gezien steegje tussen de Toneelschuur en Phil – kijk uit voor fietsers die hier full-speed door scheuren) of de zij-ingang aan de Bakenessergracht (naast het restaurant De Viersprong). Beide zijn gratis toegankelijk en altijd open (dag en nacht), maar let op: de Wijde Appelaarsteeg-ingang heeft een lage, scheve deurpost (1.80m hoog) – wie langer is, moet bukken. Er zijn geen toiletten op het terrein, maar het café ’t Swarte Schaep (2 minuten lopen via de Bakenessergracht) heeft een openbare WC (€0,50). Parkeren is lastig: de dichtstbijzijnde betaalde parkeergarage is Q-Park Spaarne (€2,50/u, 5 minuten lopen), maar fietsers kunnen hun fiets kostenloos stallen aan de fietsrekken aan de Bakenessergracht (volgens de regels van Haarlem Fietsvriendelijk, maar ze zijn vaak vol na 10u). De binnenplaats zelf is klein (20x15m) en altijd rustig, zelfs in de zomer – de meeste bezoekers zijn lokale wandelaars of fotografen die de lichtval rond zonsondergang komen vastleggen.

Het beste moment om te gaan is vroeg op een doordeweekse ochtend (8-10u), als de zon schuin over de gevels valt en de fontein nog niet overschaduwd wordt door de gebouwen. In de herfst (september-oktober) zijn de bomen rondom de gracht goudgeel, en de binnenplaats krijgt een middeleeuws tintje door het tegenlicht. Mijd de zaterdagmiddag (13-16u): dan zitten de terrassen aan de Bakenessergracht vol met lunchende Haarlemmers, en de steegjes worden druk. In de winter (december-januari) is het hofje vaak leeg en stil, maar de kasseien kunnen glad zijn – draag dan schoenen met profiel. Een geheime tip: als je om 17u in de winter komt, brandt er vaak kaarslicht achter de ramen van de bewoners, wat de sfeer extra mysterieus maakt. Neem geen picknick mee – eten is niet toegestaan op de binnenplaats, maar je kunt wel even op de bankjes (er zijn er 3, allemaal van donker eikenhout) gaan zitten om de details te bestuderen: de ijzeren haken aan de gevels (voor waslijnen), de verschillende deurkloppers (elke woning heeft er een unieke), en de kleine raampjes op de bovenverdiepingen, die ooit dienstmeidenkamers waren.