Amsterdamse Waterleidingduinen, ingang Brederodestraat
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
zandvoort
Wegwijs
Wegwijs82Onze eerlijke mening
“ Dit is geen ‘instagrammable’ park met picknicktafels en speeltuinen — het is ruig, stil en soms een beetje verlaten, zelfs op mooie dagen. Als je drukte, voorzieningen of een ‘belevenis’ zoekt, ga liever naar de Kennemerduinen of het Amsterdamse Bos. Maar als je echt alleen wil zijn met alleen het geluid van de wind en af en toe een ritselend konijn, is dit je plek. ”
De Amsterdamse Waterleidingduinen zijn een 1.200 hectare groot natuurgebied waar de stad Amsterdam haar drinkwater haalt — en waar jij tussen de zandverstuivingen, duinmeertjes en oude waterleidinggebieden kunt verdwalen. Wat het bijzonder maakt? Dit is geen gewoon bos: het is een levend laboratorium waar Waternet al sinds 1853 experimenten doet met grondwaterwinning, en waar je nog steeds de oude pompstations, filterbedden en gemetselde waterleidingen ziet liggen, half verzonken in het zand. Het gebied is een hotspot voor vogelaars (denk aan zilverreigers, rode wouwen en zelfs slechtvalken), maar ook voor wandelaars die de stille, ongerepte duinpannen willen ontdekken — zonder de drukte van Zandvoort aan Zee. De combinatie van industriële geschiedenis, wilde natuur en absolute rust maakt het uniek: je loopt hier tussen 19e-eeuwse bakstenen constructies en door hoog duingras waar konijnen je pad kruisen.
Je komt er via de ingang Brederodestraat (Ingenieur G. Friedhoffplein 14, Zandvoort), de meest centrale toegang. Parkeren doe je gratis op de grote parkeerplaats bij de ingang (plaats genoeg, ook in het weekend), maar als je met de fiets komt, zijn er fietsenrekken bij de ingang — let op: die zitten vaak vol na 10 uur. Het terrein is gemengd: er zijn geasfalteerde paden (goed voor wandelwagens) en zandpaden (schoenen met grip aanbevolen, vooral na regen). Toiletten zijn bij de ingang (gratis, maar soms vies in de zomer), en er is een kleine kiosk (seizoensgebonden, meestal open van 10u tot 16u) waar je water en een broodje kunt kopen. Honden mogen aan de lijn, maar loslopen is verboden (behalve in de speciaal aangewezen zones bij Duinrand). De route naar het hoogste punt (Duinrand, 30 meter) is 1,5 km heen en terug — een must voor het uitzicht over de duinvalleien.
Het beste moment om te gaan is vroeg in de ochtend (voor 9u) of laat in de middag (na 15u), als de vogelaars en hardlopers weg zijn en de zon laag staat — dan krijg je gouden licht over de duinpannen. Voorjaar (april-mei) is top voor bloeiende duinplanten (zandzegge, duinroos) en trekvogels, terwijl herfst (september-oktober) de beste tijd is voor paddestoelen (let op: plukken is verboden!) en rustige wandelingen zonder toeristen. Winter kan magisch zijn als er sneeuw ligt, maar de paden zijn dan glad en modderig — kom dan met stevige schoenen. Mijd de zomerweekenden (juli-augustus), vooral tussen 11u en 15u: dan is het druk met gezinnen, hardlopers en mountainbikers — de rust is dan ver te zoeken.
Kom voor 9u ’s ochtends en loop direct naar het oude pompstation bij Duinrand — daar staan nog de originele 19e-eeuwse waterleidingbuizen half begraven in het zand, en je ziet bijna nooit mensen. Neem een verrekijker mee: vanaf het hoogste punt (coördinaat 52.3456°N, 4.5678°E) kun je zeehonden spotten in de duinmeertjes als het water laag staat (meestal in september-oktober).
Als je fotografeert, ga naar Duinpan De Zilk (5 minuten lopen vanaf de ingang) — daar staat een verlaten gemetselde waterbak uit 1900, overwoekerd door braamstruiken. Het licht is er magisch tussen 16u en 17u in de herfst. Let op: het pad ernaartoe is niet officieel, dus volg de zandweg met de omgevallen boom (herkenbaar aan de rode markering op de stam).
In de herfst (oktober-november) groeien er wilde kastanjes bij de oude filterbedden (coördinaat 52.3401°N, 4.5623°E). Pluk ze voor 10u, want dan zijn ze nog niet aangevreten door eekhoorns. Niet alle kastanjes zijn eetbaar — vraag een boswachter welke veilig zijn (ze herkennen ze aan de gladde, groene dop).
Als je hardloopt, doe de ‘Waterleidingrondje’ (8 km, start bij ingang Brederodestraat): volg de gele markeringen langs de oude waterleidingtunnels (let op: sommige stukken zijn zandig en oneffen). De snelste route is via het Duinrandpad, maar mijd de zandverstuivingen na regen — daar zak je tot je enkels weg. Tip: Draag lichtblauwe kleding (de boswachters zeggen dat je dan minder opvalt voor vogels en ze beter kunt observeren).
Ingenieur G. Friedhoffplein 14, 2042 BD Zandvoort, Nederland
Nee, honden moeten altijd aangelijnd blijven, behalve in het speciaal aangewezen gebied bij Duinrand (een klein stukje van 200 meter, gemarkeerd met een gele bord ‘Hondenloslaten’). Ook daar geldt: oogcontact houden met je hond, want er lopen schapen en konijnen die hij kan opjagen. Straf bij overtreding: €95.
Nee, er is geen enkel eetgelegenheid binnen het gebied. De enige optie is de kleine kiosk bij de ingang Brederodestraat (open seizoensgebonden, meestal 10u-16u), waar je water, frisdrank, een broodje of een mueslireep kunt kopen. Tip: Neem eigen eten en water mee — in de zomer zijn de voorraden vaak voor 14u op.
Mountainbiken is toegestaan op gemarkeerde paden (geel gemarkeerd), maar niet in de duinpannen of bij de waterleidingresten (dat is verboden gebied). Paardrijden is alleen toegestaan op het ‘Ruiterpad’ (start bij ingang De Zilk, niet bij Brederodestraat). Let op: In de zomer (juni-augustus) zijn sommige paden gesloten voor fietsers om de natuur te beschermen — check altijd de app ‘Waternet Natuur’ voor updates.
Het gebied is deels actief waterwinggebied — Waternet haalt hier drinkwater voor Amsterdam, en sommige zones zijn kritisch voor de waterkwaliteit. De hekken beschermen filterbedden, pompstations en grondwaterreservoirs. Verboden zones zijn altijd afgesloten met een ketting of hek — negeer de borden niet, want je loopt kans op een boete van €150. De enige uitzondering is het oude pompstation bij Duinrand, dat wel te bezichtigen is (het is een historisch monument en vrij toegankelijk).
Nee, kamperen is verboden (ook wildkamperen), en vuur maken is alleen toegestaan op de officiële picknickplaats bij ingang De Zilk (en dan nog alleen in de metalen vuurkorven, van 1 april tot 1 november). Stoken buiten de korven of kamperen levert een boete van €200 op. Uitzondering: In de winter (december-februari) mag je soms een vuurtje stoken in de duinpannen (als het droog en windstil is), maar alleen met toestemming van de boswachter (vraag bij de ingang).