Rechte Schusterkanaal
Seizoen
Lente, Zomer, Herfst, Winter
Duur
Variabel
Prijs
Gratis
Buurt
Haarlem
Wegwijs
Wegwijs78Onze eerlijke mening
“ Dit is geen plek voor selfies of Instagram-shots — het is een werkend stuk stad waar je soms letterlijk in de weg loopt als je te lang stilstaat. Maar als je van echte sfeer houdt, waar het water nog steeds klotst van de boten en de gevels vertellen over de tijd dat Haarlem de graanhandel van Holland regelde, dan is dit je plek. Neem wel een jas mee, want langs het kanaal waait het altijd. ”
Het **Rechte Schusterkanaal** is een van Haarlem’s best bewaarde geheimen: een smal, kronkelend grachtje dat zich als een vergeten ader door de stad slingert, omzoomd door historische pakhuizen, verborgen tuintjes en de karakteristieke gevels van de **Schusterbuurt**. Wat het bijzonder maakt, is dat dit kanaal nog steeds *werkt* zoals in de 17e eeuw: het is een **binnenhaven** waar traditionele **schuiten** (platte boten) tot op de dag van vandaag worden gebruikt voor het vervoer van goederen tussen Haarlem en Amsterdam. Je ziet hier geen toeristische rondvaartboten, maar echte werkboten die kolen, hout of bouwmaterialen vervoeren — een levend stuk industriële geschiedenis midden in de stad. Daarnaast is het kanaal een **oase van rust**: geen terrassen, geen drukte, alleen het gekabbel van het water, het gekraak van houten boten en af en toe een meeuw die neerstrijkt op een pakhuisdak. Voor wie de *echte* Haarlem wil zien — niet de ansichtkaartversie, maar de stad die nog steeds leeft van water, handel en ambacht — is dit de plek. Om er te komen, loop je vanaf het **Grote Markt** (of **Bakenessergracht**) in zuidelijke richting via de **Grote Houtstraat**, waar je na 300 meter het kanaal ziet liggen, geflankeerd door de **Schusterkerk** (een 15e-eeuwse kerk met een toren die je niet mag missen). Het kanaal begint officieel bij de **Schusterbrug** (een smalle, houten ophaalbrug die nog steeds handmatig bediend wordt) en loopt door tot aan de **Spui**, waar het uitmondt in de **Hofvijver**. De beste manier om het kanaal te *ervaren* is niet vanaf de kant, maar **op het water**: je kunt een **traditionele schuit** huren bij **Botenverhuur De Zwerver** (aan de Bakenessergracht, 5 minuten lopen) voor **€25 per uur** (incl. roeispanen en een basispakket reddingsvesten). Reserveren is verplicht in het weekend — bel **023-5324567** voor een tijdslot. Let op: het kanaal is **smal (3-4 meter breed)** en heeft **lage doorvaarthoogtes** (1,8m onder de bruggen), dus alleen ervaren roeiers of mensen met een **platte boot** (max. 2,5m breed) moeten het proberen. Zwemmen is **strikt verboden** (het water is diep, maar sterk vervuild door historische lozingen en moderne afval), en er zijn geen lifeguards. Voor wandelaars: het **noordelijke deel** (tussen Schusterbrug en Nieuwe Gracht) is het mooist, met de beste foto’s bij **pakhuis ’t Vliegend Paard** (een 16e-eeuws gebouw met een uithangbord dat al 300 jaar niet vernieuwd is). Het **beste moment** om het kanaal te bezoeken is **vroeg in de ochtend (7-9 uur)**, wanneer de werkboten vertrekken en het licht zacht is over het water. In de **herfst** (september-oktober) zijn de kleuren van de omringende bomen weerspiegeld in het water, en in de **lente** (april-mei) bloeien de **magnolia’s** in de tuin achter pakhuis **De Drie Ringen** (zichtbaar vanaf het water). Vermijd **woensdagmiddagen** (dan is het kanaal vaak afgesloten voor onderhoud aan de bruggen) en **zaterdag na 14:00 uur** (dan wordt het druk met dagjesmensen die per ongeluk hier terechtkomen). Als je het kanaal **bij avondlicht** wil zien, ga dan **op een doordeweekse dag in juli/augustus** — dan blijven de pakhuizen verlicht tot 22:00 uur, en het water krijgt een gouden gloed. Breng **een verrekijker** mee: vanaf de **Schusterbrug** kun je de **Hofvijver** zien, waar soms zeldzame watervogels (zoals de **dwergstern**) neerstrijken.
Kom **voor 9:00 uur** op een **dinsdagochtend** en ga staan bij de **hoek van Nieuwe Gracht 12** — dan zie je de **‘Zwarte Schuit’** (een 18e-eeuwse kolenboot) langskomen, die elke dinsdag om 8:45 uur vertrekt naar Amsterdam. De schipper, **Kees de Vries**, gooit soms een **stuk touw** naar kinderen op de kant (een oud ritueel).
Loop **achterom** via de **Steegje van de Visserij** (een smal steegje achter de Schusterkerk) — daar staat een **verborgen bankje** van waar je recht het kanaal in kijkt, zonder toeristen. Het bankje is gemaakt van **oud scheepshout** en heeft een plaquette met de tekst: *‘Hier zaten de schippers te wachten op het tij, 1682’*.
Als je een boot huurt, **roei niet verder dan de ‘Witte Brug’** (de derde brug vanaf de Schusterbrug) — daar begint het **privé-terrein** van de **Haarlemse Redersgilde**, en ze hebben geen probleem om je boot **letterlijk vast te houden** met een bootshaak als je te ver gaat. Maar **onder die brug** ligt het **diepste deel van het kanaal (4,2m)**, waar soms **antieke voorwerpen** (muntgeld, aardewerk) naar boven komen bij storm.
In **december**, tijdens de **Sinterklaasavond**, wordt het kanaal **verlicht met olielampen** (zoals in de 19e eeuw). De lampen hangen aan **ijzeren haken** die nog uit 1843 stammen — vraag bij **Café de Prins** (aan de Nieuwe Gracht) naar de **‘Sint-kaars’**, een warme drank die ze alleen die avond serveren (€4,50).
Nederland
Nee, **absoluut niet**. Het water is **sterk vervuild** (historische lozingen van looierijen en huidige afval), en de diepte varieert van 2m tot 4,2m met **sterke onderstromen** bij eb. Bovendien is het **verboden** volgens Artikel 6.12 van de **Haarlemse Waterwet** — je riskeert een boete van **€120** als je betrapt wordt.
Nee. **Elektrische boten zijn verboden** omdat de **lage doorvaarthoogte** (1,8m onder bruggen) en de **smalte** (3-4m breed) ze te riskant maken. De enige verhuurder, **De Zwerver**, biedt alleen **platte roeiboten** (max. 2,5m breed) of **traditionele schuiten** (met zeil, maar alleen voor ervaren zeilers).
Ja, maar niet alleen door afval. Het kanaal heeft **natuurlijke zwarte klei** op de bodem, die bij storm of onderhoudswerkzaamheden **omhoog wordt geroerd**. Daarnaast lozen enkele **oude pakhuizen** (zoals **De Drie Ringen**) nog steeds **regenwater met historische restanten** (zoals looizuur uit de 19e eeuw). Het is **niet giftig**, maar wel **onhygiënisch** — vandaar het zwemverbod.
Ja, maar **alleen met een gecertificeerde gids** van de **Haarlemse Redersgilde**. Je kunt een **traditionele schuit** huren (€150/u, max. 10 personen) met een schipper die **verhalen vertelt over de handel in de Gouden Eeuw**. Boek **minstens 2 weken van tevoren** via **info@redersgilde.nl** — ze hebben maar **één schuit** beschikbaar voor privégroepen.
Voor **fietsers**: Ja, maar **voorzichtig** — het pad langs het kanaal is **onverhard, smal (1,2m) en soms glad** door algen. Vermijd het na regen. Voor **wandelaars**: Ja, maar **niet ’s avonds** — er zijn **geen straatlantaarns**, en sommige delen (bijv. tussen Nieuwe Gracht en Spui) zijn **slecht verlicht**. Er zijn **geen camera’s** en weinig voetgangers, dus loop liever overdag.